మేకల రైతులకు నాలుగు చోట్ల నుండి సహాయం అందుతుంది: నేషనల్ లైవ్‌స్టాక్ మిషన్ (National Livestock Mission – NLM), కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు, NABARD మద్దతుతో బ్యాంకు రుణాలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పథకాలు. ముందుగా ముఖ్యమైన వార్త: పథకాన్ని సవరిస్తున్నందున, 23 అక్టోబర్ 2026 నాటికి NLM బ్రీడింగ్ ఫారం సబ్సిడీ కింద కొత్త మేకల ప్రాజెక్టులను తీసుకోవడం లేదు. రుణానికి గానీ సబ్సిడీకి గానీ ఎవరూ హామీ ఇవ్వలేరు; బ్యాంకు లేదా ప్రభుత్వ శాఖే నిర్ణయిస్తుంది.
పథకాలు ఒక్క చూపులో
| పథకం | ఎవరు నడుపుతారు | దేని కోసం | 23 అక్టోబర్ 2026 నాటి స్థితి |
|---|---|---|---|
| NLM బ్రీడింగ్ ఫారం సబ్సిడీ | భారత ప్రభుత్వం (DAHD) | 100–500 ఆడ మేకల ఫారాలు | కొత్త ప్రతిపాదనలు ఆపేశారు; పథకం సవరణలో ఉంది |
| పశువుల బీమా | రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక శాఖలు, NLM కింద | మీ మేకలకు బీమా | జనవరి 2025 మార్గదర్శకాల్లో ఉంది; ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉందో స్థానికంగా అడగండి |
| కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు (KCC) | బ్యాంకులు | మేత, సంరక్షణ, ఇతర నిర్వహణ ఖర్చులు | నడుస్తోంది; తాజా నిబంధనలు 2025-26 కోసం ప్రకటించారు |
| మేకల యూనిట్‌కు బ్యాంకు రుణం | బ్యాంకులు, NABARD రీఫైనాన్స్‌తో | మేకలు, షెడ్, పరికరాలు | అందుబాటులో ఉంది; బ్యాంకే నిర్ణయిస్తుంది |
| వెట్రి మగళిర్ మేకల పెంపకం పథకం | తమిళనాడు ప్రభుత్వం | కొన్ని వర్గాల వారికి ఉచితంగా మేకలు లేదా గొర్రెలు | 5 ఆగస్టు 2026 న ప్రకటించారు; ఎలా దరఖాస్తు చేయాలో ఇంకా ప్రచురించలేదు |
నేషనల్ లైవ్‌స్టాక్ మిషన్: బ్రీడింగ్ ఫారం సబ్సిడీ
- అధికారిక పేరు: National Livestock Mission, Entrepreneurship Development Programme (NLM-EDP) — నేషనల్ లైవ్‌స్టాక్ మిషన్ కింద పారిశ్రామికవేత్తల అభివృద్ధి కార్యక్రమం.
- ఎవరు నడుపుతారు: భారత ప్రభుత్వ పశుసంవర్ధక, పాడి పరిశ్రమ శాఖ (DAHD), ప్రతి రాష్ట్రంలో ఒక అమలు సంస్థ ద్వారా; తమిళనాడులో తమిళనాడు లైవ్‌స్టాక్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (TNLDC); గతంలో ఇది తమిళనాడు లైవ్‌స్టాక్ డెవలప్‌మెంట్ ఏజెన్సీ (TNLDA).
- ప్రస్తుత స్థితి: ఇప్పుడున్న కార్యక్రమం కింద ఇకపై కొత్త ప్రతిపాదనలు ఆమోదించబోమని, పెండింగ్‌లో ఉన్న మేకలు, గొర్రెల ప్రతిపాదనలను తిరిగి పంపుతున్నామని 24 సెప్టెంబర్ 2026 నాటి DAHD ఉత్తర్వు చెబుతోంది. పథకం "ప్రస్తుతం సవరణలో ఉంది"; DAHD సవరించిన మార్గదర్శకాలు విడుదల చేసి, పోర్టల్ మళ్లీ తెరిచిన తర్వాత మళ్లీ దరఖాస్తు చేయవచ్చు (DAHD ఉత్తర్వు). ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తులు "త్వరలో ప్రారంభమవుతాయి" అని, తేదీని అక్కడే తెలియజేస్తామని 23 అక్టోబర్ 2026 న పోర్టల్ చెప్పింది (NLM పోర్టల్).
- ఇప్పటికే ఆమోదం పొందారా? 31 డిసెంబర్ 2026 లోపు ప్రాజెక్ట్ పూర్తి చేసి పత్రాలు పంపండి; ఇకపై గడువు పొడిగింపు ఉండదని పోర్టల్ చెబుతోంది.
- గత వెర్షన్ ఏమి ఇచ్చేది: 50% ఒకేసారి మూలధన సబ్సిడీ — మీ బ్యాంకు ద్వారా రెండు సమాన విడతల్లో (NLM మార్గదర్శకాలు, జనవరి 2025):
| బ్రీడింగ్ యూనిట్ (ఆడ మేకలు + పోతులు) | గరిష్ట సబ్సిడీ |
|---|---|
| 100 + 5 | ₹10 లక్షలు |
| 200 + 10 | ₹20 లక్షలు |
| 300 + 15 | ₹30 లక్షలు |
| 400 + 20 | ₹40 లక్షలు |
| 500 + 25 | ₹50 లక్షలు |
- వీటికి వర్తించదు: భూమి, అద్దె లేదా కౌలు, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ (నిర్వహణ మూలధనం), సొంత వాహనాలు.
- ఎవరు దరఖాస్తు చేయగలిగేవారు: వ్యక్తులు, స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs), రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంస్థలు (FPOs), రైతు సహకార సంఘాలు, ఉమ్మడి బాధ్యత బృందాలు (JLGs), సెక్షన్ 8 కంపెనీలు. వారికి శిక్షణ లేదా అనుభవం, సొంత లేదా కౌలు భూమి, ఖర్చులో కనీసం 10% సొంత వాటా, బ్యాంకు రుణ మంజూరు (లేదా బ్యాంకు గ్యారంటీ) ఉండాల్సి వచ్చేది; ఫారాన్ని 3 సంవత్సరాలు నడపాల్సి ఉండేది.
- పత్రాలు: వివరమైన ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్, భూమి లేదా కౌలు పత్రం, స్థలం ఫొటోలు, PAN, ఆధార్, చిరునామా రుజువు, 6 నెలల బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లు, రద్దు చేసిన చెక్కు (క్యాన్సిల్డ్ చెక్), ఒక ఫొటో, శిక్షణ లేదా అనుభవ సర్టిఫికెట్లు (NLM పత్రాల జాబితా).
- అధికారిక పేజీ: https://nlm.udyamimitra.in
నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.
పశువుల బీమా
- అధికారిక పేరు: Livestock Insurance (పశువుల బీమా), NLM లో భాగం.
- ఎవరు నడుపుతారు: మీ రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక శాఖ, పశువైద్యశాలల ద్వారా.
- ఏమి ఇస్తుంది: జనవరి 2025 మార్గదర్శకాల ప్రకారం, ప్రీమియంలో 15% మీరు చెల్లిస్తారు, మిగతాది ప్రభుత్వాలు చెల్లిస్తాయి — ఒక్కో కుటుంబానికి 10 "పశు యూనిట్ల" వరకు. ఒక పశు యూనిట్ అంటే 10 మేకలు లేదా గొర్రెలు; అంటే 100 మేకల వరకు (NLM మార్గదర్శకాలు).
- ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి: మీ పశువైద్యశాలలో. పశువైద్యుడు ప్రతి మేకను పరీక్షించి, బీమా కంపెనీతో దాని విలువను ఖరారు చేస్తారు; మేకకు 12 అంకెల చెవి ట్యాగ్ వేస్తారు; దరఖాస్తుతో రెండు ఫొటోలు జతచేయాలి: మీతో ఉన్న మేక ఫొటో, ట్యాగ్ కనిపించేలా మేక ఫొటో.
- క్లెయిమ్‌లు: మొదటి 21 రోజుల్లో క్లెయిమ్ ఉండదు. బీమా చేసిన మేక చనిపోతే, వెంటనే బీమా కంపెనీకి, మీ పశువైద్యుడికి తెలియజేయండి. క్లెయిమ్‌కు నాలుగు పత్రాలు కావాలి: కంపెనీకి మీరు ఇచ్చిన సమాచార లేఖ, పాలసీ, క్లెయిమ్ ఫారం, పోస్ట్‌మార్టం నివేదిక.
- తమిళనాడు: 2023-24 ధరల పట్టిక ప్రకారం మేకలకు 10 చొప్పున గుంపులుగా బీమా చేశారు; 10 మేకలకు ₹40,000 బీమా రక్షణకు, చాలా జిల్లాల్లో రైతు వాటా సంవత్సరానికి ₹99.60 (TNLDA). రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 5 ఆగస్టు 2026 న "Kaalnadaigal Kaappom" ("పశువులను కాపాడుకుందాం") అనే కొత్త పశువుల బీమా పథకాన్ని కూడా ప్రకటించింది (తమిళనాడు బడ్జెట్ ప్రసంగం); 23 అక్టోబర్ 2026 నాటికి దాని వివరాలు ప్రచురించలేదు.
నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.
పశుపోషణ కోసం కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు
- అధికారిక పేరు: కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు (Kisan Credit Card – KCC); దీనికి సవరించిన వడ్డీ రాయితీ పథకం (Modified Interest Subvention Scheme – MISS) కింద వడ్డీ సహాయం ఉంటుంది.
- ఎవరు నడుపుతారు: వాణిజ్య బ్యాంకులు, ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు, సహకార బ్యాంకులు — భారత ప్రభుత్వ వడ్డీ సహాయంతో.
- ఎవరు దరఖాస్తు చేయవచ్చు: కౌలు రైతులు, వాటా సాగుదారులతో సహా రైతులు; SHGs, JLGs (PIB, 11 మార్చి 2026).
- ఏమి ఇస్తుంది: దాణా, మేత, పశువైద్యం, కూలీ వంటి నిర్వహణ ఖర్చులకు స్వల్పకాలిక రుణం. 2025-26 కోసం ప్రభుత్వం 7% వడ్డీ ప్రకటించింది; సమయానికి తిరిగి చెల్లిస్తే 3% వరకు తగ్గింపు (అంటే 4%); పశుపోషణ కోసం మాత్రమే తీసుకునే రుణాలకు ఈ ప్రయోజనం ₹2 లక్షల వరకు వర్తిస్తుంది (PIB, 28 మే 2025). మార్చి 2026 లో సాధారణ MISS పరిమితిని ₹5 లక్షలకు పెంచినట్టు ప్రభుత్వం చెప్పింది. 2026-27 నిర్ణయం మాకు దొరకలేదు, కాబట్టి ఇప్పుడు ఏ పరిమితి వర్తిస్తుందో మీ బ్యాంకును అడగండి.
- తనఖా: 1 జనవరి 2025 నుండి ₹2 లక్షల వరకు వ్యవసాయ రుణాలకు తనఖా గానీ మార్జిన్ మనీ గానీ అడగవద్దని RBI బ్యాంకులకు చెప్పింది (RBI).
- ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి: మీ బ్యాంకు శాఖలో, లేదా మీ పశుసంవర్ధక శాఖ నిర్వహించే KCC శిబిరంలో. ఫారం నింపడానికి కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లు సహాయం చేయగలవు.
- పత్రాలు: మీ బ్యాంకును దాని జాబితా అడగండి; ఆధార్, ఒక ఫొటో, మీ పాస్‌బుక్, భూమి లేదా కౌలు పత్రాలు ఏవైనా ఉంటే అవి, మీ మేకలు, షెడ్ వివరాలు సిద్ధంగా ఉంచుకోండి.
నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.
మేకల యూనిట్‌కు బ్యాంకు రుణం
- ఎవరు ఇస్తారు: వాణిజ్య, సహకార, ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు. NABARD రైతులకు నేరుగా రుణాలు ఇవ్వదు; అది బ్యాంకులకు రీఫైనాన్స్ చేస్తుంది, మేకల పెంపకం దానికి అర్హత ఉన్న పని (NABARD మోడల్, 2017).
- ఏమి ఇస్తుంది: మేకలు, షెడ్, పరికరాల కోసం టర్మ్ లోన్ (దీర్ఘకాలిక రుణం). NABARD మోడల్ ప్రకారం మీ సొంత వాటా 10–25%, మొదట్లో గ్రేస్ పీరియడ్‌తో 5–7 సంవత్సరాల్లో తిరిగి చెల్లింపు, బ్యాంకు నిర్ణయించే వడ్డీ, దశలవారీగా రుణం విడుదల.
- ఎంత: 2026-27 కోసం, మట్టి నేల షెడ్‌తో 10 ఆడ మేకలు + 1 పోతు యూనిట్‌కు సుమారు ₹3,50,000, 20 ఆడ మేకలు + 1 పోతు యూనిట్‌కు సుమారు ₹6,72,000 అని NABARD తమిళనాడు కార్యాలయం లెక్కించింది (NABARD, జూన్ 2026). చూడండి: మేకల పెంపకం ఖర్చులు, ఆదాయం: ఒక ఉదాహరణ లెక్క.
- ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి, పత్రాలు: ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్, KYC, భూమి లేదా కౌలు పత్రాలు, కొటేషన్లు తీసుకుని మీ దగ్గర్లోని బ్యాంకు శాఖకు వెళ్లండి; చూడండి: రిపోర్ట్‌లో ఏమేమి ఉండాలి.
నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.
తమిళనాడు: వెట్రి మగళిర్ మేకల పెంపకం పథకం
- అధికారిక పేరు: Vetri Magalir Goat Rearing Scheme (వెట్రి మగళిర్ మేకల పెంపకం పథకం).
- ఎవరు నడుపుతారు: తమిళనాడు ప్రభుత్వం; 5 ఆగస్టు 2026 న 2026-27 సవరించిన బడ్జెట్ అంచనాల ప్రసంగంలో ప్రకటించారు (తమిళనాడు బడ్జెట్ ప్రసంగం).
- ఎవరు దరఖాస్తు చేయవచ్చు: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసించే నిరాశ్రయులైన వితంతువులు, భర్తలు వదిలేసిన మహిళలు, ట్రాన్స్‌జెండర్లు, దివ్యాంగులు.
- ఏమి ఇస్తుంది: 100% సబ్సిడీతో ఐదు మేకలు లేదా గొర్రెలు — సుమారు 30,000 మందికి; దీని కోసం ₹110 కోట్లు కేటాయించారు.
- ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి, పత్రాలు: 23 అక్టోబర్ 2026 నాటికి మాకు దొరికిన ఏ అధికారిక పేజీలోనూ ఇంకా ప్రచురించలేదు. మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా జిల్లా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో అడగండి.
నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.
కర్ణాటక, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ
23 అక్టోబర్ 2026 నాటికి ఈ రాష్ట్రాల్లో ప్రస్తుతం నడుస్తున్న మేకల పథకం ఏదీ అధికారిక ప్రభుత్వ పేజీ ద్వారా మేము నిర్ధారించలేకపోయాము. ప్రతి బడ్జెట్‌తో రాష్ట్ర పథకాలు మారుతుంటాయి; కాబట్టి ఈ సంవత్సరం ఏ పథకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయో, మీ జిల్లాలో NLM పశువుల బీమా నడుస్తోందో మీ జిల్లా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో లేదా దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో అడగండి.
తమిళనాడు బయట ఉన్నారా? అక్కడి పథకాల గురించి మీ రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక శాఖలో లేదా దగ్గర్లోని ప్రభుత్వ పశువైద్యశాలలో అడగండి.
నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.
సురక్షితంగా దరఖాస్తు చేయండి
- అధికారిక పోర్టల్‌లలో, మీ బ్యాంకులో, లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో మాత్రమే దరఖాస్తు చేయండి. కాపీలను, అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్‌ను భద్రంగా ఉంచుకోండి; సబ్సిడీ మంజూరయ్యే వరకు దాన్ని నమ్ముకుని డబ్బు ఖర్చు పెట్టకండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మేకల పెంపకానికి 50% సబ్సిడీ ఉందా?
2021-22 నుండి నడిచిన NLM వెర్షన్ 100–500 ఆడ మేకల బ్రీడింగ్ ఫారాలకు ₹50 లక్షల వరకు 50% మూలధన సబ్సిడీ ఇచ్చింది. DAHD పథకాన్ని సవరిస్తున్నందున, 23 అక్టోబర్ 2026 నాటికి కొత్త ప్రతిపాదనలు ఆమోదించడం లేదు. కొత్త మార్గదర్శకాల కోసం https://nlm.udyamimitra.in చూస్తూ ఉండండి.
10 లేదా 20 మేకలకు సబ్సిడీ వస్తుందా?
100 ఆడ మేకల నుండి మొదలైన NLM గత వెర్షన్ కింద రాదు. బ్యాంకు రుణం, కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు చూడండి; మీకు అర్హత ఉంటే తమిళనాడు వెట్రి మగళిర్ పథకం చూడండి; రాష్ట్ర పథకాల గురించి మీ జిల్లా కార్యాలయంలో అడగండి.
నా మేకలకు బీమా చేయించవచ్చా?
NLM బీమా నడుస్తున్న చోట చేయించవచ్చు: మీ పశువైద్యశాలలో అడగండి. ఒక్కో కుటుంబానికి 100 మేకల వరకు ప్రీమియంలో 15% మీరు చెల్లిస్తారు; ప్రతి మేకకు చెవి ట్యాగ్ ఉండాలి.
తరువాత
దరఖాస్తు చేసే ముందు మీ లెక్కలు ఇక్కడ వేసుకోండి: మేకల పెంపకం ఖర్చులు, ఆదాయం: ఒక ఉదాహరణ లెక్క. మీ మేకలు అమ్మకానికి సిద్ధమైనప్పుడు ఇది చదవండి: మేకలు అమ్మడం ఎలా: సరైన సమయం, న్యాయమైన ధర, సురక్షిత చెల్లింపు; ఉచితంగా ప్రకటన పెట్టండి, లేదా అమ్మకానికి ఉన్న మేకలను చూడండి.
