మేకల నష్టాల్లో చాలావరకు ముందే నివారించవచ్చు: ప్రతిరోజూ మీ మేకలను గమనించండి, సమయానికి టీకాలు వేయించండి, వర్షాకాలానికి ముందు, తర్వాత నట్టల నివారణ చేయండి, షెడ్‌ను శుభ్రంగా, పొడిగా ఉంచండి, కొత్త మేకలను, జబ్బుపడిన మేకలను విడిగా ఉంచండి. ఈ పేజీ వ్యాధుల నివారణ, ప్రమాద లక్షణాల గురించి మాత్రమే. జబ్బుపడిన మేక కోసం మీ పశువైద్యుడిని లేదా టోల్ ఫ్రీ పశువుల హెల్ప్‌లైన్ 1962 నంబర్‌ను సంప్రదించండి.
ప్రతిరోజూ మేకలను గమనించండి
ఉదయం, సాయంత్రం మీ మేకలను లెక్కపెట్టండి; మేత పెట్టేటప్పుడు వాటిని గమనించండి. ఆరోగ్యంగా ఉన్న మేక:
- చురుకుగా ఉంటుంది, మందతో కలిసి ఉంటుంది, మేత కోసం ఆత్రంగా వస్తుంది;
- విశ్రాంతిగా ఉన్నప్పుడు నెమరు వేస్తుంది;
- కళ్లు మెరుస్తూ, ముక్కు శుభ్రంగా, వెంట్రుకలు నునుపుగా ఉంటాయి;
- గట్టిగా, పొడిగా ఉన్న పెంటికలు వేస్తుంది;
- కుంటకుండా నడుస్తుంది.
సమయానికి పశువైద్యుడిని పిలవగలిగేలా, మేకలకు సాధారణంగా వచ్చే వ్యాధుల తొలి లక్షణాలను ప్రతి రైతూ నేర్చుకోవాలని ICAR-CIRG సలహా ఇస్తుంది (ICAR-CIRG).
జబ్బుపడిన మేకలో ప్రమాద లక్షణాలు
వీటిలో ఏది కనిపించినా అదే రోజు పశువైద్యుడిని పిలవండి (TNAU, TNAU):
- మేత తినకపోవడం, లేదా నెమరు వేయకపోవడం;
- జ్వరం — మేక మందకు దూరంగా, మందకొడిగా, తల వంచుకుని నిలబడుతుంది;
- ముక్కు లేదా కళ్ల నుండి స్రావం కారడం, లేదా నోటిలో పుండ్లు;
- పలుచని లేదా రక్తం కలిసిన విరేచనాలు;
- దగ్గు, లేదా వేగంగా, కష్టంగా శ్వాస తీసుకోవడం;
- నోరు, పొదుగు లేదా కాళ్లపై బొబ్బలు, లేదా కుంటడం;
- కనురెప్పల లోపలి భాగం పాలిపోవడం, బరువు తగ్గడం లేదా దవడ కింద వాపు;
- ఎప్పుడూ గోక్కోవడం, వెంట్రుకలు ఊడిపోవడం.
ఆ మేకను వెంటనే వేరే అరలోకి మార్చి, నీళ్లతో పాటు నీడలో ఉంచండి. ఎదురుచూస్తూ, ఊహించుకుంటూ ఉండకండి — తొందరగా సహాయం అందితే మేకలు బతుకుతాయి.
టీకాల క్యాలెండర్
ఈ క్యాలెండర్ ICAR-CIRG వార్షిక మేకల ఆరోగ్య క్యాలెండర్ నుండి తీసుకున్నది (ICAR-CIRG):
| వ్యాధి | మొదటి టీకా | బూస్టర్ (రెండో టీకా) | మళ్లీ ఎప్పుడు |
|---|---|---|---|
| పీపీఆర్ – మేకల ప్లేగు (PPR) | 3 నెలల వయసులో | అవసరం లేదు | ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు |
| గాలికుంటు వ్యాధి (FMD) | 3–4 నెలల వయసులో | మొదటి టీకా తర్వాత 3–4 వారాలకు | ప్రతి 6 లేదా 12 నెలలకు |
| మేకల మశూచి (గోట్ పాక్స్) | 3–4 నెలల వయసులో | మొదటి టీకా తర్వాత 3–4 వారాలకు | ప్రతి 12 నెలలకు |
| చిటుకు రోగం (ET) | 3–4 నెలల వయసులో | మొదటి టీకా తర్వాత 3–4 వారాలకు | ప్రతి 6 లేదా 12 నెలలకు |
| గొంతువాపు వ్యాధి (HS) | 3–4 నెలల వయసులో | మొదటి టీకా తర్వాత 3–4 వారాలకు | ప్రతి 6 లేదా 12 నెలలకు |
- క్యాలెండర్‌లో చెప్పినట్టు, మళ్లీ వేయాల్సిన గడువు వాడే టీకాను బట్టి మారుతుంది; మీకు ఏది వర్తిస్తుందో మీ పశువైద్యుడు చెబుతారు (ICAR-CIRG).
- పుట్టిన వెంటనే జున్ను పాలు తాగిన పిల్లలకు సుమారు మొదటి 3 నెలలు రక్షణ ఉంటుంది (ICAR-CIRG).
- టీకా వేయడానికి కనీసం 15 రోజుల ముందు నట్టల నివారణ చేయండి (ICAR-CIRG).
- చిటుకు రోగం (ET), గొంతువాపు (HS) టీకాలను వర్షాకాలానికి ముందే పూర్తి చేయండి (TNAU).
- మీ ప్రాంతంలో ఏదైనా వ్యాధి ఎక్కువగా ఉంటే — ఉదాహరణకు ఆంత్రాక్స్ (దొమ్మ రోగం) — మీ పశువైద్యుడు ఇతర టీకాలు కూడా సూచించవచ్చు (TNAU).
ఉచిత ప్రభుత్వ టీకా కార్యక్రమాలు. జాతీయ పీపీఆర్ కార్యక్రమం కింద 4 నెలల కంటే ఎక్కువ వయసున్న, చూడితో లేని, ఆరోగ్యంగా ఉన్న మేకలకు, గొర్రెలకు టీకాలు వేస్తారు; 2030 నాటికి పీపీఆర్‌ను పూర్తిగా నిర్మూలించడం దీని లక్ష్యం (ICAR-NIVEDI). జాతీయ పశు వ్యాధుల నియంత్రణ కార్యక్రమం (National Animal Disease Control Programme) కింద గాలికుంటు టీకాలు ప్రతి ఆరు నెలలకు వేస్తారు (PIB); మీ ప్రాంతంలో మేకలకూ ఇది వర్తిస్తుందా, టీకా శిబిరం మీ ఊరికి ఎప్పుడు వస్తుందో మీ పశువైద్యశాలలో అడగండి.
నట్టల నివారణ
- మేకలకు 3 నెలల వయసు నుండి సంవత్సరానికి రెండుసార్లు — వర్షాకాలానికి ముందు, తర్వాత — నట్టల నివారణ చేయమని ICAR-CIRG సలహా ఇస్తుంది; నట్టలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు లేదా వర్షాలు ఎక్కువ కాలం కురిసినప్పుడు ఇంకా తరచుగా చేయాలి (ICAR-CIRG).
- పిల్లలకు, తడి ప్రాంతాల్లోని మేకలకు ఇది చాలాసార్లు ఇంకా తరచుగా అవసరమవుతుంది: 6 నెలల వరకు పిల్లలకు ప్రతి నెలా, ఆ తర్వాత ప్రతి 3 నెలలకు ఒకసారి చేయమని TNAU సూచిస్తుంది (TNAU).
- పెంటికల పరీక్షే అన్నిటికంటే మంచి దారి చూపిస్తుంది. పెంటికల నమూనాలను పరీక్షించి, నట్టల నివారణ ఎప్పుడు, దేనితో చేయాలో నిర్ణయించమని మీ పశువైద్యుడిని అడగండి (ICAR-CIRG, TNAU).
- నట్టలను తగ్గించండి: మేకలను ఒక మేత స్థలం నుండి మరో స్థలానికి మారుస్తూ మేపండి, గుంతలు, లోతు తక్కువ నీటి మడుగులు ఉండే తడి నేలకు దూరంగా ఉంచండి, పిల్లలను పెద్ద మేకల షెడ్‌కు దూరంగా ఉంచండి (TNAU, ICAR-CIRG).
పిడుదులు, పేలు, గజ్జి పురుగులు
- వారానికి ఒకసారి ప్రతి మేకను పరిశీలించండి: చెవుల లోపల, మెడ, తోక కింద, కాళ్ల మధ్య, పొదుగు చుట్టూ.
- వర్షాకాలం నెలల్లో పిడుదులు ఎక్కువగా ఉంటాయి; చలికాలానికి ముందు, తర్వాత పేలు ఎక్కువ (ICAR-CIRG).
- షెడ్‌ను పొడిగా ఉంచండి. పెంటికలను, తేమగా చీకటిగా ఉండే మూలలను, నిలిచిన నీటిని తొలగించండి; పిడుదులు, గజ్జి పురుగులు గుడ్లు పెట్టే గోడలు, నేలలోని పగుళ్లను పూడ్చండి (TNAU).
- పిడుదులు లేదా పేలు ఎక్కువగా కనిపిస్తే, ఏమి వాడాలో పశువైద్యుడిని అడగండి. పంటలకు చల్లే క్రిమిసంహారక రసాయనాలను మేకల మీద ఎప్పుడూ చల్లకండి — వ్యవసాయ రసాయనాలు జంతువులకు విషంగా మారవచ్చు (TNAU).
కొత్త మేకలను విడిగా ఉంచండి (క్వారంటైన్)
- ఇప్పటికే పీపీఆర్ టీకా వేసిన మేకలనే కొనండి (ICAR-CIRG).
- కొత్త మేకలను మీ మందకు దూరంగా, వేరే అరలో కనీసం 30 రోజులు ఉంచండి (TNAU). NABARD మోడల్ ఫారంలో దీని కోసం వేరే షెడ్ ఉంటుంది (NABARD).
- వాటిని ప్రతిరోజూ గమనించండి; మందలో కలపడానికి ముందు, మీ పశువైద్యుడి సలహా ప్రకారం నట్టల నివారణ చేసి, టీకాలు వేయించండి.
- చూడి చివరి దశలో ఉన్న ఆడ మేకలను, 1 నెల లోపు పిల్లలను, జబ్బుపడిన, బలహీనమైన మేకలను తరలించకండి (ICAR-CIRG).
డబ్బు చెల్లించే ముందు ఆరోగ్యం ఎలా సరిచూడాలో ఇక్కడ చూడండి: మేకలను సురక్షితంగా కొనడం ఎలా: ఆరోగ్యం, వయసు, మోసాలు.
జబ్బుపడిన మేకలను వేరు చేయండి
- జబ్బుపడిన మేకను వెంటనే దాని సొంత అరలోకి మార్చండి — దానికి వేరే మేత, నీళ్ల బకెట్లు ఉండాలి (TNAU).
- ముందు ఆరోగ్యంగా ఉన్న మేకలను, చివరగా జబ్బుపడిన మేకలను చూసుకోండి; ఆ తర్వాత చేతులు కడుక్కోండి.
- చాలా మేకలు జబ్బు పడితే: మేకలు, వాహనాలు, బయటి వ్యక్తుల రాకపోకలను ఆపండి, ఉమ్మడి మేత భూమిని వాడటం ఆపండి, పశువైద్యుడిని పిలవండి (TNAU).
- ఏదైనా మేక అకస్మాత్తుగా చనిపోతే, దాన్ని కోసి చూడకండి; పశువైద్యుడిని పిలవండి — దాన్ని సురక్షితంగా ఎలా పూడ్చాలో వారు చెబుతారు (TNAU).
- మేకలకు వచ్చే కొన్ని వ్యాధులు మనుషులకు కూడా సోకవచ్చు. ఈసుకుపోయిన పిండాన్ని లేదా మాయను పట్టుకునేటప్పుడు చేతి తొడుగులు వేసుకోండి (TNAU).
ఉచిత సహాయం: 1962, సంచార పశువైద్య వాహనాలు
- మీ ప్రాంతానికి సేవలందించే సంచార పశువైద్య వాహనాన్ని (MVU) చేరుకోవడానికి 1962 అనే టోల్ ఫ్రీ నంబర్‌కు కాల్ చేయండి. MVUలు పశువైద్యుడిని రైతు ఇంటి ముంగిటికే తీసుకువస్తాయి; ఇవి 29 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో నడుస్తున్నాయి (PIB).
- తమిళనాడులో, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉచిత సంచార పశువైద్య సేవను 1962 నంబర్ ద్వారా పొందవచ్చు (దిండిగల్ జిల్లా).
- మీ దగ్గర్లోని ప్రభుత్వ పశువైద్యశాల లేదా పశువైద్య కేంద్రం కూడా టీకాలు వేస్తుంది, సలహాలు ఇస్తుంది.
ఆరోగ్య రికార్డులు రాసి ఉంచండి
దాటించడం, మేత, ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన రికార్డులు ఉంచమని ICAR-CIRG సలహా ఇస్తుంది (ICAR-CIRG). ప్రతి మేకకు ఇవి రాయండి:
- దాని చెవి ట్యాగ్ నంబర్ లేదా పేరు, పుట్టిన తేదీ;
- ప్రతి టీకా — తేదీ, ఏ వ్యాధికి;
- ప్రతి నట్టల నివారణ తేదీ;
- వచ్చిన జబ్బులు, పశువైద్యుడు చూసిన తేదీలు;
- దాటించిన తేదీలు, ఈనిన తేదీలు, బరువులు.
ఒక నోట్‌బుక్ లేదా మీ ఫోన్‌లోని నోట్స్ యాప్ చాలు. తర్వాతి టీకా ఎప్పుడు వేయాలో రికార్డులు చెబుతాయి; అమ్మేటప్పుడు వాటిని కొనేవారికి చూపించవచ్చు — చూడండి: మేకలు అమ్మడం ఎలా: సరైన సమయం, న్యాయమైన ధర, సురక్షిత చెల్లింపు.
చాలామంది చేసే తప్పులు
- వ్యాధి వ్యాపించే వరకు ఆగి, ఆ తర్వాత టీకాలు వేయించడం.
- ముందు పశువైద్యుడిని అడగకుండా బలహీనమైన, జబ్బుపడిన లేదా చూడి మేకలకు టీకాలు వేయించడం.
- కొత్త మేకలను వచ్చిన రోజే మందలో కలపడం.
- తొందరగా పశువైద్యుడిని పిలవకుండా, ఎదురుచూస్తూ ఊహించుకుంటూ ఉండటం.
- టీకాలు, నట్టల నివారణ తేదీలను ఎక్కడా రాసుకోకపోవడం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పిల్లలకు ఏ వయసులో టీకాలు వేయించాలి?
సుమారు 3 నెలల నుండి: ICAR-CIRG ప్రకారం పీపీఆర్ 3 నెలలకు; గాలికుంటు, మేకల మశూచి, చిటుకు రోగం, గొంతువాపు టీకాలు 3–4 నెలలకు. అప్పటి వరకు జున్ను పాలు పిల్లలను కాపాడుతాయి. జాతీయ పీపీఆర్ టీకా కార్యక్రమంలో 4 నెలల కంటే ఎక్కువ వయసున్న మేకలకు టీకాలు వేస్తారు.
మేకలకు ఎంత తరచుగా నట్టల నివారణ చేయాలి?
ICAR-CIRG ప్రకారం సంవత్సరానికి కనీసం రెండుసార్లు — వర్షాకాలానికి ముందు, తర్వాత; పిల్లలకు, తడి ప్రాంతాల్లోని మేకలకు చాలాసార్లు ఇంకా తరచుగా అవసరం. పెంటికలను పరీక్షించమని మీ పశువైద్యుడిని అడగండి.
చూడి మేకకు టీకా వేయించవచ్చా?
ముందు మీ పశువైద్యుడిని అడగండి. జాతీయ పీపీఆర్ టీకా కార్యక్రమంలో చూడితో లేని మేకలకు మాత్రమే టీకాలు వేస్తారు.
కొత్త మేకలను ఎన్ని రోజులు విడిగా ఉంచాలి?
TNAU సలహా ప్రకారం, వేరే అరలో కనీసం 30 రోజులు.
1962 హెల్ప్‌లైన్ ఉచితమేనా?
1962 కి చేసే కాల్ టోల్ ఫ్రీ. తమిళనాడులో 1962 ద్వారా అందే సంచార పశువైద్య సేవ ఉచితం.
తరువాత
మంచి మేత, శుభ్రమైన పొడి షెడ్ చాలా సమస్యలను రాకుండా చేస్తాయి: ఇవి చదవండి — మేకల మేత: పచ్చి మేత, దాణా మిశ్రమం, నీళ్లు, మేకల షెడ్ నిర్మాణం: స్థలం, నేల, పైకప్పు. చూడి కాలం, అప్పుడే పుట్టిన పిల్లల గురించి చూడండి: మేకల సంతానోత్పత్తి: ఎద లక్షణాలు, దాటించడం, ఈనడం, మేక పిల్లల సంరక్షణ: జున్ను పాలు, మేత, పాలు మాన్పించడం. మేకలు కొంటున్నారా? డబ్బు చెల్లించే ముందు ప్రతి మేక ఆరోగ్యాన్ని సరిచూసుకోండి; మీ దగ్గర్లో అమ్మకానికి ఉన్న మేకలను చూడండి.
