చనిపోయే మేక పిల్లల్లో చాలావరకు పాలు మాన్పించక ముందే చనిపోతాయి; వాటిలో చాలా పిల్లలు మొదటి రెండు వారాల్లోనే. మొదటి 30 నిమిషాల్లో జున్ను పాలు, వెచ్చగా పొడిగా ఉండే అర, శుభ్రంగా మేత పెట్టడం, సమయానికి టీకాలు — ఇవి ఈ నష్టాల్లో చాలావరకు నివారిస్తాయి. పుట్టినప్పటి నుండి పాలు మాన్పించే వరకు ఈ పేజీ దశలవారీగా చెబుతుంది.
మొదటి కొన్ని గంటలు
- పిల్ల ముక్కు, నోటిలోని జిగురును తుడిచేయండి; తల్లి మేక నాకి పిల్లను ఆరబెట్టనివ్వండి.
- ఆరోగ్యంగా ఉన్న పిల్ల సుమారు అరగంటలోనే నిలబడటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. బలహీనమైన పిల్లకు చనుమొనను మెల్లగా దాని నోటిలో పెట్టి పాలు తాగడానికి సహాయం చేయండి.
- పుట్టిన 30 నిమిషాల్లోనే ప్రతి పిల్లా జున్ను పాలు తాగేలా చూడండి (TNAU). జున్ను పాలలోని రక్షణనిచ్చే యాంటీబాడీలను పిల్లలు మొదటి 6 గంటల్లోనే బాగా గ్రహిస్తాయి; 24 గంటలకల్లా దాదాపుగా గ్రహించలేవు (ICAR, 2022).
- రెండు చనుమొనల నుండీ పాలు వస్తున్నాయో లేదో చూడండి. ఒకే ఈతలో రెండు, మూడు పిల్లలు పుడితే, ప్రతి పిల్లకూ దాని వాటా అందుతోందో గమనించండి.
- బొడ్డు తాడును ఎలా శుభ్రం చేసి కాపాడాలో మీ పశువైద్యుడిని అడగండి; బొడ్డుకు ఇన్‌ఫెక్షన్ రాకుండా ఈనే అరను శుభ్రంగా ఉంచండి.
జున్ను పాలు, పాలు
- మొదటి 3–5 రోజులు పిల్లలు జున్ను పాల మీద, ఆ తర్వాత తల్లి పాల మీద బతుకుతాయి (ICAR, 2022).
- తల్లి మేకకు పాలు లేకపోయినా, అది చనిపోయినా, పిల్లను దగ్గరికి రానివ్వకపోయినా — అప్పుడే ఈనిన వేరే ఆడ మేక జున్ను పాలు ఇవ్వండి, అదే రోజు మీ పశువైద్యుడిని పిలవండి.
- బలమైన పిల్లలు తల్లికి మంచి మేతతోనే మొదలవుతాయి: కడుపులోని పిల్ల తన పుట్టిన బరువులో సుమారు మూడింట రెండు వంతులు చూడి చివరి 6 వారాల్లోనే పెరుగుతుంది (ICAR, 2022). బాగా మేపిన తల్లి ఎక్కువ బరువున్న పిల్లను, ఎక్కువ జున్ను పాలను ఇస్తుంది. చూడండి: మేకల మేత: పచ్చి మేత, దాణా మిశ్రమం, నీళ్లు.
పిల్లలను వెచ్చగా, పొడిగా, శుభ్రంగా ఉంచండి
చలి, వర్షాకాలం నెలల్లో పిల్లల నష్టాలు అన్నిటికంటే ఎక్కువ; సరైన షెడ్ లేకపోతే చలిగా, తడిగా ఉండే వాతావరణంలో 30% వరకు పిల్లలు చనిపోవచ్చు (ICAR, 2022). తమిళనాడులో అక్టోబర్–డిసెంబర్ ఈశాన్య రుతుపవనాల వర్షాలకు ముందే సిద్ధం కావాలి; కర్ణాటక, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో జూన్–సెప్టెంబర్ నైరుతి రుతుపవనాలకు ముందే సిద్ధం కావాలి.
- వరి గడ్డి, వరి పొట్టు లేదా రంపపు పొట్టు వంటి పొడి పరుపుతో వేరే ఈనే అర ఉంచండి; అది తడిస్తే మార్చండి.
- వర్షాలకు ముందే పైకప్పు కారకుండా బాగు చేయండి. తడి నేల వల్ల విరేచనాలు, న్యుమోనియా వస్తాయి.
- ముఖ్యంగా మొదటి రెండు నెలల్లో పిల్లలను చలిగాలి, వర్షం నుండి కాపాడండి. చలి రాత్రుళ్లు గోనె సంచితో చేసిన కప్పు చిన్న పిల్లలకు ఉపయోగపడుతుంది. నిప్పు ప్రమాదం ఉంది కాబట్టి వేడి బల్బు (హీట్ ల్యాంప్)ను చాలా జాగ్రత్తగా మాత్రమే వాడండి.
- ఎండాకాలంలో నీడ, ధారాళంగా గాలి, శుభ్రమైన చల్లని నీళ్లు ఇవ్వండి.
- షెడ్‌లో మరీ ఎక్కువ మేకలను కుక్కకండి. పిల్లలను వయసు ప్రకారం గుంపులుగా ఉంచండి; మేత తొట్లు, నీటి తొట్లను శుభ్రంగా ఉంచండి.
క్రీప్ ఫీడింగ్: మొదటి గట్టి ఆహారం
క్రీప్ ఫీడ్ అంటే పిల్లలు మాత్రమే అందుకోగలిగే ఒక మూలలో లేదా తొట్టిలో పెట్టే అదనపు మేత.
- సుమారు 2 వారాల వయసు నుండి, పిల్లలు తినడం నేర్చుకునేలా లేత పచ్చి ఆకులు, మేత పెట్టండి.
- సుమారు 1 నెల నుండి కొద్దిగా నాణ్యమైన దాణా కలపండి; పాలు మాన్పించే వరకు నెమ్మదిగా పెంచుతూ ఉండండి (ICAR, 2022).
- పిల్లలకు అందే చోట శుభ్రమైన తాగునీరు ఉంచండి.
- బూజు పట్టిన మేతను ఎప్పుడూ పెట్టకండి.
పాలు మాన్పించడం
చాలామంది రైతులు సుమారు 2–3 నెలలకు పిల్లలకు పాలు మాన్పిస్తారు. 8 వారాలకు పాలు మాన్పించమని TNAU సలహా ఇస్తుంది (TNAU); ICAR మేత ప్రణాళికలో సుమారు 90 రోజుల వరకు కొంత పాలు కొనసాగుతాయి (ICAR, 2022).
- పిల్ల పచ్చి మేత, క్రీప్ ఫీడ్ బాగా తింటున్నప్పుడే పాలు మాన్పించండి.
- ఒక్కసారిగా కాకుండా, కొన్ని రోజుల పాటు రోజురోజుకూ ఎక్కువ సేపు పిల్లలను తల్లి నుండి వేరుగా ఉంచండి.
- దూర ప్రయాణం వంటి వేరే ఒత్తిడి ఉన్న వారంలోనే పాలు మాన్పించకండి.
పిల్లలు ఎంత వేగంగా పెరగాలి?
ప్రతి నెలా పిల్లల బరువు చూసి రాసి పెట్టుకోండి. ఇవి తమిళనాడులో జరిగిన రెండు అధ్యయనాల సగటులు; సాధారణంగా మగ పిల్లలు ఆడ పిల్లల కంటే ఎక్కువ బరువు ఉంటాయి; మీ పిల్లల బరువు వేరుగా ఉండవచ్చు.
| వయసు | తలచేరి (2017 అధ్యయనం) | కొడి ఆడు (2020 అధ్యయనం) |
|---|---|---|
| పుట్టినప్పుడు | సుమారు 2.0–2.3 కిలోలు | సుమారు 2.8 కిలోలు |
| 3 నెలలు | సుమారు 7.7–9.5 కిలోలు | సుమారు 11.4 కిలోలు |
| 6 నెలలు | సుమారు 14 కిలోలు | సుమారు 14.7 కిలోలు |
| 9 నెలలు | సుమారు 18.5–19 కిలోలు | సుమారు 16.8 కిలోలు |
| 12 నెలలు | సుమారు 20 కిలోలు | సుమారు 23 కిలోలు |
ఏదైనా పిల్ల ఒక నెల పాటు బరువు పెరగకపోతే, దాన్ని చూడమని మీ పశువైద్యుడిని అడగండి.
మొదటి టీకాలు, ఇతర సంరక్షణ
- జున్ను పాల ద్వారా పిల్లలకు కొంత రక్షణ అందేలా, ఈనడానికి 4–6 వారాల ముందు ఆడ మేకలకు టీకాలు వేయించడం గురించి మీ పశువైద్యుడిని అడగండి (ICAR, 2022).
- పిల్లలకు సుమారు 3 నెలల వయసు నుండి మొదటి టీకాలు వేస్తారు. ICAR షెడ్యూల్‌లో పీపీఆర్ (PPR) టీకా 3 నెలలకు, చిటుకు రోగం, మేకల మశూచి, గాలికుంటు (FMD) టీకాలు 3–4 నెలలకు వేస్తారు — ఒక్కోదానికి 3–4 వారాల తర్వాత బూస్టర్ ఉంటుంది. మీ పశువైద్యశాల షెడ్యూల్‌నే పాటించండి. చూడండి: మేకల ఆరోగ్యం: టీకాల క్యాలెండర్, నట్టల నివారణ.
- మీ పశువైద్యుడి సలహా ప్రకారం, సుమారు 3 నెలల నుండి నట్టల నివారణ మొదలుపెట్టండి.
- మగ పిల్లలకు విత్తులు కొట్టించాలన్నా (కాస్ట్రేషన్), కొమ్ము మొగ్గలు తీయించాలన్నా — సరైన వయసు, పద్ధతి గురించి మీ పశువైద్యుడిని అడగండి.
పిల్లలు చనిపోవడానికి సాధారణ కారణాలు, నివారణ
ICAR-CIRG లో జరిగిన ఒక అధ్యయనంలో, పాలు మాన్పించక ముందు జరిగిన పిల్లల మరణాల్లో 69% పుట్టిన మొదటి రెండు వారాల్లోనే జరిగాయి; 2.5 కిలోలు లేదా అంతకంటే తక్కువ బరువుతో పుట్టిన పిల్లలే మరణాల్లో దాదాపు సగం (CIRG అధ్యయనం, 2008).
| మరణానికి కారణం | ఎలా నివారించాలి |
|---|---|
| చలి, తడి | పొడి పరుపు, కారని పైకప్పు, గాలి–వర్షం నుండి రక్షణ |
| ఆకలి | 30 నిమిషాల్లో జున్ను పాలు; ప్రతి పిల్లా పాలు తాగుతోందో చూడటం |
| విరేచనాలు | శుభ్రమైన అర, పొదుగు, మేత తొట్లు, నీళ్లు; తడి నేల, బూజు పట్టిన మేత వద్దు |
| న్యుమోనియా | చలిగాలి తగలని, పొడిగా, గాలి ధారాళంగా వచ్చే షెడ్; కిక్కిరిసి ఉంచకూడదు |
| బొడ్డు ఇన్‌ఫెక్షన్ | శుభ్రమైన ఈనే అర; పశువైద్యుడి సలహా ప్రకారం బొడ్డు సంరక్షణ |
| నట్టలు, కాక్సిడియోసిస్ | శుభ్రమైన, పొడి అరలు; పశువైద్యుడి సలహా ప్రకారం నట్టల నివారణ |
| చిన్నగా, బలహీనంగా పుట్టే పిల్లలు | చూడి చివరి దశలో ఆడ మేకలకు బాగా మేత; చిన్న ఆడ మేకలను పెద్ద మేక బరువులో సుమారు 70% చేరుకున్నాకే దాటించడం |
కొత్తగా కొన్న మేకలను 30 రోజులు మీ మందకు దూరంగా ఉంచండి; జబ్బుపడిన పశువులను పిల్లలకు దూరంగా ఉంచండి (ICAR, 2022).
చాలామంది చేసే తప్పులు
- మొదటి జున్ను పాల కోసం గంటల తరబడి ఆగడం.
- వర్షాకాలంలో పరుపును తడిగానే వదిలేయడం.
- మరీ తొందరగా, లేదా ఒక్కసారిగా పాలు మాన్పించడం.
- చూడి చివరి వారాల్లో ఆడ మేక మేతను తగ్గించడం.
- కొత్త మేకలను ముందుగా విడిగా ఉంచకుండా మందలో కలపడం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
అప్పుడే పుట్టిన పిల్ల ఎంత త్వరగా జున్ను పాలు తాగాలి?
పుట్టిన 30 నిమిషాల్లోనే. మొదటి 6 గంటలు అన్నిటికంటే ముఖ్యం — ఆ సమయంలోనే పిల్ల జున్ను పాలలోని యాంటీబాడీలను బాగా గ్రహిస్తుంది.
మేక పిల్లలకు ఏ వయసులో పాలు మాన్పించాలి?
పిల్ల పచ్చి మేత, క్రీప్ ఫీడ్ బాగా తినడం మొదలుపెట్టాక, సుమారు 2–3 నెలలకు. కొన్ని రోజుల పాటు నెమ్మదిగా మాన్పించండి.
తల్లి మేకకు పాలు లేకపోతే ఏమి చేయాలి?
అప్పుడే ఈనిన వేరే ఆడ మేక జున్ను పాలు ఇవ్వండి, అదే రోజు మీ పశువైద్యుడిని పిలవండి. ఆలస్యం చేయకండి.
వర్షాకాలంలో ఎక్కువ పిల్లలు ఎందుకు చనిపోతాయి?
చల్లని, తడి నేల వల్ల పిల్లల శరీరం చల్లబడిపోతుంది, విరేచనాలు, న్యుమోనియా వస్తాయి. పొడి అర, కారని పైకప్పు, పొడి పరుపు ఈ నష్టాల్లో చాలావరకు నివారిస్తాయి.
మేక పిల్లలకు టీకాలు ఎప్పుడు వేయించాలి?
సుమారు 3 నెలల వయసు నుండి, మీ పశువైద్యశాల షెడ్యూల్ ప్రకారం. ఈనడానికి ముందు తల్లి మేకకు టీకా వేయించడం గురించి కూడా మీ పశువైద్యుడిని అడగండి.
తరువాత
టీకాలు, నట్టల నివారణ పూర్తి ప్రణాళిక కోసం ఇది చదవండి: మేకల ఆరోగ్యం: టీకాల క్యాలెండర్, నట్టల నివారణ; ఆడ మేకలకు, పెరుగుతున్న పిల్లలకు మేత కోసం: మేకల మేత: పచ్చి మేత, దాణా మిశ్రమం, నీళ్లు. మీ పిల్లలు పెద్దయ్యాక ఇది చూడండి: మేకలు అమ్మడం ఎలా: సరైన సమయం, న్యాయమైన ధర, సురక్షిత చెల్లింపు, ఉచితంగా ప్రకటన పెట్టండి; లేదా అమ్మకానికి ఉన్న మేకలను చూడండి.
మీ మేకలను కట్టుతరైలో అమ్మండి
ఫోటోలు, చిన్న వీడియోతో ఉచితంగా ప్రకటన పెట్టండి. దగ్గర్లోని కొనేవారు మీకు నేరుగా కాల్ చేస్తారు లేదా చాట్ చేస్తారు. కమిషన్ లేదు.
