పాడి ఆవు లేదా గేదెను ఎలా కొనాలి: పరీక్షలు, పత్రాలు

మీరే పాలు పితికి చూసి, ఆరోగ్యం, పళ్లు, పత్రాలు సరిచూసుకుని, చూడి అని చెబితే పశువైద్యుడితో నిర్ధారించుకున్న తర్వాతే పాడి పశువును కొనండి. మీరు కలవని అమ్మేవారికి ఎప్పుడూ అడ్వాన్స్ చెల్లించకండి; కొత్త పశువును 30 రోజుల పాటు మీ మందకు దూరంగా ఉంచండి.

వెళ్లే ముందు

• మీకు ఏమి కావాలో తెలుసుకోండి: ఆవు కావాలా గేదె కావాలా, ఏ జాతి, పాలు ఇస్తున్న పశువా చూడి పశువా, మీ బడ్జెట్ ఎంత. చూడండి: పాడి ఆవు లేదా గేదెను ఎంచుకోవడం: జాతుల పోలిక.
• ముందే సిద్ధం చేసుకోండి: షెడ్, మేత, కొత్త పశువు కోసం వేరే అర. చూడండి: పాడి పశువుల షెడ్: స్థలం, నేల, పైకప్పు, చల్లదనం.
• సమయం చూసుకోండి. మొదటి లేదా రెండో ఈతలో, ఈనిన సుమారు ఒక నెల తర్వాత ఆవును కొనండి; కొనడానికి అక్టోబర్, నవంబర్ నెలలు మంచివని TNAU చెబుతుంది (TNAU).
• ఒకే రకమైన వాతావరణం ఉన్న చోట కొనండి. చాలా భిన్నమైన పరిస్థితుల నుండి తెచ్చిన పశువులు తరచుగా కొత్త చోట కుదురుకోలేవు (TNAU).
• పశువుల సంతలో కాకుండా, యజమాని ఫారంలోనే కొనండి — సంతల్లో పశువులకు వ్యాధులు అంటుకునే అవకాశం ఎక్కువ (NDDB).
• ఆన్‌లైన్‌లో, కట్టుతరైలో అమ్మకానికి ఉన్న ఆవులను, అమ్మకానికి ఉన్న గేదెలను చూడండి, యాప్ చాట్‌లో మీ ప్రశ్నలు అడగండి, ఆ తర్వాత వెళ్లి పశువును చూడండి. కింద ఉన్న ప్రతి పరీక్షనూ మీరే చేయండి.

డబ్బు చెల్లించే ముందు మీరే పాలు పితికి చూడండి

• దాని మామూలు సమయాల్లో పాలు పితకడం చూడండి, ఆ తర్వాత మీరే చేతితో పూర్తిగా పితకండి. వరుసగా మూడు పూటలు — కనీసం రెండు పూటలు — పూర్తిగా పితికిన పాల సగటును బట్టి దాని పాల దిగుబడిని అంచనా వేయండి (TNAU).
• అది కదలకుండా నిలబడాలి, కొత్తవారు పితికినా ఒప్పుకోవాలి (TNAU).
• మొదటి పాల ధారలను పరిశీలించండి — ప్రతి చనుమొన నుండి, నేల మీద కాకుండా ఒక కప్పులోకి. నాలుగు చనుమొనల నుండీ పాలు సులువుగా రావాలి; గడ్డలు, రక్తం, నీళ్లలా పలుచని పాలు ఉండకూడదు (TNAU).
• పితికిన తర్వాత పొదుగును తడిమి చూడండి. గట్టి గడ్డలు ఉన్నా, ఒక పొదుగు భాగం కుంచించుకుపోయినా — అది పాత (దీర్ఘకాలిక) పొదుగువాపు వ్యాధి; అలాంటి పొదుగు భాగాలు చాలా అరుదుగా మాత్రమే మళ్లీ మామూలు స్థితికి వస్తాయి (NDDB).
• దాని చరిత్ర అడగండి: ఎన్నిసార్లు ఈనింది, గత ఈతలో ఎంత పాలు ఇచ్చింది; పొదుగువాపు, ప్రాలాప్స్ (గర్భసంచి బయటికి రావడం), మాయ పడకపోవడం, కష్టమైన ఈత, పాల జ్వరం ఏమైనా వచ్చాయా. యోని భాగం మీద కుట్ల గుర్తులు ఉన్నాయేమో చూడండి — ఇంతకు ముందు ప్రాలాప్స్ అయిందని చెప్పే గుర్తు అది (NDDB).
• తరలించిన తర్వాత పాలు కొంచెం తగ్గుతాయని గుర్తుంచుకోండి. కొత్త మనిషి పితికినా, రోజువారీ పద్ధతి మారినా గేదెలు కొన్ని రోజులు పాలను ఆపుకుంటాయి (TNAU).

ఆరోగ్యం సరిచూడండి

పగటి వెలుగులో అది నిలబడటం, నడవటం, తినడం చూడండి. ఆరోగ్యంగా ఉన్న పశువులో ఈ గుర్తులు కనిపిస్తాయి (NDDB):

• కళ్లు మెరుస్తూ, స్పష్టంగా ఉంటాయి; స్రావం గానీ, పుసులు గానీ ఉండవు.
• మూతి చల్లగా, తడిగా ఉంటుంది; అది తరచుగా మూతిని నాకుతూ ఉంటుంది.
• శ్వాస క్రమంగా, నెమ్మదిగా ఉంటుంది; దగ్గు గానీ, గురగుర శబ్దం గానీ ఉండదు.
• చర్మం, వెంట్రుకలు నిగనిగలాడుతూ, శుభ్రంగా ఉంటాయి; పిడుదులు, పేలు ఉండవు.
• శరీరం తన జాతికి తగినట్టు ఉంటుంది, బక్కగా ఉండదు; చురుకుగా ఉంటుంది, మందకు దూరంగా నిలబడదు.
• నడక సులువుగా, కుంటకుండా ఉంటుంది; సులువుగా లేస్తుంది.

జ్వరం, చొంగ కారడం, నోటిలో లేదా కాళ్లకు పుండ్లు, గొంతు వాపు, విరేచనాలు లేదా దగ్గు ఉన్న పశువును కొనకండి; చూడండి: ఆవులు, గేదెల ఆరోగ్యం: టీకాల క్యాలెండర్, ప్రమాద లక్షణాలు. గాలికుంటు వ్యాధి (FMD) విషయంలో: 15–21 రోజుల ముందే టీకా వేసిన పశువులనే కొనండి; ఈ వ్యాధి ఉన్న ఊరి నుండి ఎప్పుడూ కొనకండి; వ్యాధి వ్యాపించిన తర్వాత ఆరు నెలల వరకు కొత్త పశువులను కొనకండి (TNAU).

పళ్లను బట్టి వయసు

కింది దవడలోని పెద్ద శాశ్వత ముందు పళ్లను లెక్కపెట్టండి; చిన్న వయసు పశువులకు అక్కడ చిన్న పాల పళ్లు ఉంటాయి (TNAU).

పెద్ద ముందు పళ్లు	సుమారు వయసు
2	2 సంవత్సరాలు
4	2.5–3 సంవత్సరాలు
6	3–3.5 సంవత్సరాలు
8 (నోరు నిండా)	4–5 సంవత్సరాలు; గేదెలకు 5–6 సంవత్సరాలు

దేశీ పశువుల్లో, గేదెల్లో పూర్తి పళ్ల వరుస ఆలస్యంగా వస్తుంది. సుమారు ఆరో సంవత్సరం నాటికి మధ్య పళ్లు అరిగి చదునుగా అవుతాయి; సుమారు పదో సంవత్సరం నాటికి ముందు పళ్లన్నీ అరిగిపోయి, వాటి మధ్య సందులు ఏర్పడతాయి (NDDB).

చూడి నిర్ధారణ, రక్త పరీక్ష

• చూడితో ఉందని అమ్ముతున్నారా? కృత్రిమ గర్భధారణ తేదీ అడగండి; డబ్బు చెల్లించే ముందు పశువైద్యుడితో చూడిని నిర్ధారించుకోండి. కృత్రిమ గర్భధారణ చేసిన సుమారు 45–60 రోజుల నుండి పశువైద్యుడు చూడిని నిర్ధారించగలరు (NDDB). అమ్మేవారి మాట రుజువు కాదు.
• బ్రూసెల్లోసిస్ పరీక్ష. బ్రూసెల్లోసిస్ కోసం రక్త పరీక్ష చేయించిన తర్వాతే పశువులను కొనమని TNAU సలహా ఇస్తుంది; ఈ వ్యాధి వల్ల చూడి చివరి దశలో చూడి పోతుంది (TNAU). ఆ మందలో ఏ పశువుకైనా చూడి పోయిందా అని కూడా అడగండి.
• ఇతర పరీక్షలు. కొత్త పశువుకు పైకి కనిపించని (సబ్-క్లినికల్) పొదుగువాపు, క్షయ (TB), జోన్స్ వ్యాధి (Johne's disease) పరీక్షలు కూడా చేయించమని NDDB సలహా ఇస్తుంది; నమూనాలను మీ పశువైద్యుడు తీసుకుంటారు. పరీక్షలో నెగెటివ్ వచ్చినంత మాత్రాన దానికి వ్యాధి లేదని రుజువు కాదు (NDDB).

చెవి ట్యాగ్, ఆరోగ్య కార్డు, బీమా

• చెవి ట్యాగ్. దాని 12 అంకెల చెవి ట్యాగ్‌ను (పశు ఆధార్) సరిచూడండి. ప్రభుత్వ భారత్ పశుధన్ యాప్‌లో టీకాలు, కృత్రిమ గర్భధారణ, చికిత్స వివరాలు ఆ నంబర్‌పైనే నమోదవుతాయి (PIB). దాన్ని దాని ఆరోగ్య, టీకాల కార్డుతో సరిపోల్చండి; మీ రసీదుపై ఆ నంబర్ రాయండి.
• కొత్త యజమాని. అమ్మకం తర్వాత, ఆ ట్యాగ్ నంబర్‌పై మిమ్మల్ని యజమానిగా నమోదు చేయమని పశువైద్యుడిని లేదా టీకాలు వేసే సిబ్బందిని అడగండి; అక్కడ నమోదు చేసే వివరాల్లో యజమాని మార్పు కూడా ఒకటి (PIB). ట్యాగ్ ఊడిపోతే, వెంటనే పశువైద్య కేంద్రానికి తెలియజేయండి.
• మొదటి రోజు నుండే బీమా. దానికి బీమా ఉంటే, పాలసీని మీ పేరు మీదకు మార్పించుకుని, పాలసీ పత్రం తీసుకోండి; లేకపోతే, త్వరగా బీమా చేయించండి. ప్రభుత్వ సహాయంతో చేసే బీమాకు ఇప్పటివరకు 12 అంకెల ట్యాగ్, రెండు ఫొటోలు అవసరమయ్యాయి; 10 పశువుల వరకు ప్రీమియంలో 15% రైతు చెల్లించాలి; మొదటి 21 రోజుల్లో క్లెయిమ్ చెల్లించరు (DAHD). ఇప్పుడు ఏ పథకం అందుబాటులో ఉందో మీ పశువైద్యుడిని లేదా పాల సంఘాన్ని అడగండి; చూడండి: పశువుల బీమా.

సురక్షితంగా చెల్లించడం, మోసాలకు దూరంగా ఉండటం

• మీరు చూడని పశువుకు ఎప్పుడూ అడ్వాన్స్ చెల్లించకండి — "బుకింగ్ అమౌంట్" అని గానీ, "ట్రాన్స్‌పోర్ట్ చార్జీలు" అని గానీ అడిగినా వద్దు. ఆకర్షణీయమైన ఫొటోలు లేదా వీడియోలు, తక్కువ ధర చూపించి, మీరు చూడటానికి రాకముందే UPI ద్వారా డబ్బు అడగడం ఒక సాధారణ మోసం.
• అప్పగించేటప్పుడే చెల్లించండి — మీరు పాలు పితికి, పశువును సరిచూసుకున్న తర్వాత.
• వాహనంలో ఎక్కించిన పశువు మీరు సరిచూసిన పశువే అని నిర్ధారించుకోండి: చెవి ట్యాగ్ నంబర్ సరిపోల్చండి.
• అదే జాతి, అదే పాల దిగుబడి ఉన్న ఇతర ప్రకటనల కంటే ధర చాలా తక్కువగా ఉంటే అది ప్రమాద సంకేతం. అమ్మకానికి ఉన్న ఆవులు, అమ్మకానికి ఉన్న గేదెల కోసం రైతుల ప్రకటనల్లో అడుగుతున్న ధరలతో పోల్చి చూడండి.
• రసీదు తీసుకోండి — తేదీ, అమ్మేవారి పేరు, ఊరు, చెవి ట్యాగ్ నంబర్, చెల్లించిన ధరతో.
• ఆన్‌లైన్ మోసంలో డబ్బు పోగొట్టుకుంటే, వెంటనే జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ 1930 కి గానీ, cybercrime.gov.in లో గానీ ఫిర్యాదు చేయండి (MHA); యాప్‌లో ఆ ప్రకటనపై కూడా ఫిర్యాదు చేయండి.

ఇంటికి తీసుకెళ్లడం

• వాహనానికి పత్రాలు. ప్రతి లోడ్‌కు, ప్రయాణానికి ముందు 12 గంటల లోపల పరీక్షించి అర్హత ఉన్న పశువైద్యుడు ఇచ్చిన సర్టిఫికెట్ ఉండాలి — పశువులు ప్రయాణానికి తగినవని, అంటువ్యాధులు లేవని, టీకాలు వేశారని అందులో ఉండాలి; అది లేకపోతే రవాణా చేసేవారు వాటిని తీసుకెళ్లకూడదు (AWBI). ట్రాన్సిట్ సర్టిఫికెట్ (రవాణా సర్టిఫికెట్) కూడా తప్పనిసరి; దాని కోసం పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో అడగండి (AWBI).
• వాహనంలో. ఒక సరుకు రవాణా వాహనంలో గరిష్టంగా ఆరు పశువులను మాత్రమే తీసుకెళ్లండి — జారని మ్యాట్, ఒక సహాయకుడు ఉండాలి, వేరే సరుకు ఉండకూడదు (AWBI). 300–400 కిలోల బరువున్న పశువుకు సుమారు 1.4 చదరపు మీటర్లు, 400 కిలోల కంటే ఎక్కువ బరువుంటే 2 చదరపు మీటర్ల స్థలం ఇవ్వండి (AWBI). 2009 పట్టిక ఇంకా ఎక్కువ పశువులను అనుమతించినా, ఆరుకే పరిమితం చేయండి.
• ఎక్కించే ముందు, మేత, నీళ్లు ఇవ్వండి; పంపేవారి, అందుకునేవారి పేర్లు, చిరునామాలు, ఫోన్ నంబర్లతో ఒక లేబుల్ అతికించండి (AWBI).
• ఎప్పుడూ తరలించకండి: అప్పుడే పుట్టిన దూడను, జబ్బుపడిన, కుంటే లేదా బలహీనమైన పశువును, దారిలో ఈనే అవకాశం ఉన్న పశువును, గత 72 గంటల్లో ఈనిన పశువును (AWBI).
• 5 కి.మీ. లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దూరం నడిపించి తీసుకెళ్తే, ప్రతి పశువుకు పశువైద్యుడి సర్టిఫికెట్ కావాలి. ఆవులను రోజుకు గరిష్టంగా 30 కి.మీ., గేదెలను 25 కి.మీ., దూడలను 16 కి.మీ. మాత్రమే నడిపించండి; సూర్యోదయానికి ముందు గానీ, సూర్యాస్తమయం తర్వాత గానీ, తీవ్రమైన వేడిలో గానీ నడిపించకండి (AWBI).
• రాష్ట్ర సరిహద్దు దాటుతున్నారా? ఆ రాష్ట్రంలో ఏమేమి కావాలో మీ పశువైద్యశాలలో అడగండి.

ఇంటికి వచ్చాక మొదటి 30 రోజులు

• విడిగా ఉంచండి — 30 రోజుల పాటు మీ మందకు దూరంగా (NDDB).
• దాన్ని చివరగా చూసుకోండి. ముందు మీ సొంత పశువులను చూసుకోండి; దాన్ని తాకిన తర్వాత చేతులు కడుక్కుని, బట్టలు మార్చుకోండి; దాని పాలను మిగతా వాటి తర్వాత, విడిగా పితకండి (NDDB).
• ప్రతిరోజూ గమనించండి: జ్వరం, దగ్గు, విరేచనాలు, పాలు తగ్గడం, పొదుగు వాపు ఉన్నాయేమో.
• మీ పశువైద్యుడిని అడగండి — నట్టల నివారణ, పిడుదుల నియంత్రణ, దానికి వేయని టీకాలు ఏమైనా ఉంటే వాటి గురించి.
• దాని మేతను నెమ్మదిగా మార్చండి — అమ్మేవారి దగ్గర అది తిన్న మేతతోనే మొదలుపెట్టి.

చాలామంది చేసే తప్పులు

• ఎప్పుడూ కలవని అమ్మేవారికి అడ్వాన్స్ చెల్లించడం.
• దాని మామూలు సమయాల్లో మీరే పాలు పితికి చూడకుండా ఆవుకు డబ్బు చెల్లించడం.
• పశువైద్యుడితో పరీక్ష చేయించకుండా, "చూడితో ఉంది" అనే మాటను నమ్మేయడం.
• పశువైద్యుడి ఫిట్‌నెస్ సర్టిఫికెట్ లేకుండా పశువులను తరలించడం, లేదా ఒకే సరుకు వాహనంలో ఆరు కంటే ఎక్కువ పశువులను ఎక్కించడం.
• కొత్త పశువును మొదటి రోజే మీ మందలో కలపడం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

పత్రాలు లేకుండా ఆవు వయసు ఎలా తెలుసుకోవాలి?

కింది దవడలోని పెద్ద ముందు పళ్లను బట్టి: సుమారు 2 సంవత్సరాలకు 2 పళ్లు, సుమారు 4–5 సంవత్సరాలకు మొత్తం 8 పళ్లు; గేదెల్లో ఇంకా ఆలస్యంగా (NDDB).

చూడి ఆవును కొనవచ్చా?

కొనవచ్చు — పశువైద్యుడు చూడిని, కృత్రిమ గర్భధారణ తేదీని నిర్ధారిస్తే. ఈనే సమయం దగ్గర పడినప్పుడు దాన్ని తరలించకండి: దారిలో ఈనే అవకాశం ఉన్న పశువును తరలించడాన్ని రవాణా నియమాలు నిషేధిస్తాయి (AWBI).

పశువుతో పాటు ఏ పత్రాలు ఇంటికి తీసుకెళ్లాలి?

చెవి ట్యాగ్ నంబర్ ఉన్న రసీదు, దాని ఆరోగ్య, టీకాల కార్డు, ప్రయాణం కోసం పశువైద్యుడు ఇచ్చిన ఫిట్‌నెస్ సర్టిఫికెట్, బీమా ఉంటే ఆ పాలసీ. ఆ తర్వాత, ఆ ట్యాగ్ నంబర్‌పై మిమ్మల్ని దాని యజమానిగా నమోదు చేయించుకోండి.

తరువాత

షెడ్ సిద్ధం చేసుకోవడానికి ఇది చదవండి: పాడి పశువుల షెడ్: స్థలం, నేల, పైకప్పు, చల్లదనం; దాని మేతను ప్లాన్ చేసుకోవడానికి: పాడి పశువుల మేత: పచ్చి మేత, దాణా, ఖనిజ లవణాలు, నీళ్లు. చూడటానికి సిద్ధమా? మీ దగ్గర్లో అమ్మకానికి ఉన్న ఆవులను, అమ్మకానికి ఉన్న గేదెలను చూడండి.