చిన్న పాడిలో జరిగే నష్టాల్లో చాలావరకు ముందే నివారించవచ్చు: ప్రతి పశువును ప్రతిరోజూ గమనించండి, సమయానికి టీకాలు వేయించండి, నట్టలు, పిడుదుల నియంత్రణను మీ పశువైద్యుడితో కలిసి ప్లాన్ చేసుకోండి, కొత్త పశువులను, జబ్బుపడిన పశువులను విడిగా ఉంచండి, తొందరగా పశువైద్యుడిని పిలవండి. ఈ పేజీ వ్యాధుల నివారణ, ప్రమాద లక్షణాల గురించి మాత్రమే. జబ్బుపడిన పశువు కోసం మీ పశువైద్యుడిని లేదా టోల్ ఫ్రీ పశువుల హెల్ప్‌లైన్ 1962 నంబర్‌ను సంప్రదించండి.
ప్రతి పశువును ప్రతిరోజూ గమనించండి
ప్రతిరోజూ ప్రతి పశువు గురించి ఈ ఏడు ప్రశ్నలు వేసుకోమని NDDB సూచిస్తుంది (NDDB):
- మందతో కలిసి మామూలుగా ప్రవర్తిస్తోందా?
- తల, చెవులు, తోకను ఎప్పటిలాగే ఉంచుతోందా, మామూలుగా నడుస్తోందా?
- మరీ బక్కగా గానీ, మరీ లావుగా గానీ కాకుండా మంచి స్థితిలో ఉందా?
- తింటోందా, నీళ్లు తాగుతోందా, నెమరు వేస్తోందా?
- పేడ, మూత్రం మామూలుగా ఉన్నాయా?
- పాలు ఇస్తుంటే, పాలు అకస్మాత్తుగా తగ్గాయా?
- ఇంకేమైనా అసాధారణంగా ఉందా?
ఆరోగ్యంగా ఉన్న ఎదిగిన పశువు నిమిషానికి 10–30 సార్లు శ్వాస తీసుకుంటుంది (దూడ 30–50 సార్లు); రోజుకు 7–10 గంటలు నెమరు వేస్తుంది. దాని చర్మం, వెంట్రుకలు మెరుస్తాయి, కళ్లు స్పష్టంగా ఉంటాయి, మూతి తడిగా ఉంటుంది (NDDB). సాధారణ శరీర ఉష్ణోగ్రత సుమారు 38.5 °C (101.5 °F) (TNAU). ఏదైనా మారితే, మీ పశువైద్యుడిని పిలవండి.
ప్రమాద లక్షణాలు: వెంటనే పశువైద్యుడిని పిలవండి
| వ్యాధి | ప్రమాద లక్షణాలు | ఎవరికి, ఎప్పుడు |
|---|---|---|
| గాలికుంటు వ్యాధి (FMD) | జ్వరం, విపరీతంగా చొంగ కారడం, నాలుక, చిగుళ్లు, చనుమొనల మీద, గిట్టల మధ్య బొబ్బలు, కుంటడం, పాలు ఒక్కసారిగా బాగా తగ్గడం | అన్ని పశువులకు, గేదెలకు; దీనివల్ల చిన్న దూడలు తరచుగా చనిపోతాయి |
| గొంతువాపు వ్యాధి (HS) | తీవ్రమైన జ్వరం, చొంగ కారడం, గొంతు, ఛాతీ ముందు భాగం బాగా వాచిపోవడం, శబ్దంతో శ్వాస; 1–2 రోజుల్లోనే ప్రాణం పోవచ్చు | వర్షాకాలం; గేదెలను ఇంకా తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తుంది |
| జబ్బవాపు వ్యాధి (BQ) | అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన జ్వరం, కుంటడం, తుంటి, వీపు లేదా జబ్బ (భుజం) మీద వేడిగా, నొప్పిగా ఉండే వాపు — నొక్కితే చిటపటలాడుతుంది | 6 నెలల నుండి 2 సంవత్సరాల వయసున్న చిన్న పశువులకు, వర్షాలు మొదలయ్యే సమయంలో |
| లంపీ స్కిన్ వ్యాధి | జ్వరం, పాలు బాగా తగ్గడం, ఒళ్లంతా చర్మం మీద గట్టి, గుండ్రని గడ్డలు, కళ్ల నుండి, ముక్కు నుండి నీరు కారడం | కుట్టే ఈగలు, దోమలు, పిడుదుల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది |
| థైలేరియోసిస్ (పిడుదుల ద్వారా వచ్చే జ్వరం) | తీవ్రమైన జ్వరం, గ్రంథులు వాచిపోవడం, చిగుళ్లు పాలిపోవడం, వేగంగా శ్వాస, త్వరగా బక్కచిక్కిపోవడం | చిన్న వయసు సంకర జాతి, విదేశీ జాతి పశువులు; మే నుండి అక్టోబర్ వరకు |
| పొదుగువాపు వ్యాధి | పొదుగు భాగం గట్టిగా, వేడిగా, వాచి ఉండటం; పాలలో గడ్డలు, రక్తం, లేదా నీళ్లలా పలుచని పాలు | పాలు ఇచ్చే పశువులు, ముఖ్యంగా ఎక్కువ పాలు ఇచ్చేవి |
| పాల జ్వరం | ఈనిన మొదటి 3 రోజుల్లో: వణకడం, తూలడం, ఆ తర్వాత లేచి నిలబడలేక, మెడను ఒక పక్కకు తిప్పుకుని పడుకుంటుంది | ఎక్కువ పాలు ఇచ్చే ఆవులు, సాధారణంగా 3వ నుండి 5వ ఈతలో |
| కడుపు ఉబ్బరం | పొట్ట ఎడమ వైపు ఉబ్బుతుంది, పొట్టను కాలితో తంతుంది, శ్వాస తీసుకోవడానికి ఇబ్బంది పడుతుంది | ఏపుగా పెరిగిన తడి గడ్డి లేదా పప్పుజాతి మేత తిన్నప్పుడు, బాగా ఆకలితో ఉన్న పశువులు |
| చూడి పోవడం | దూడ పోతుంది, తరచుగా 5వ నెల తర్వాత; మాయ పడకుండా లోపలే ఉండిపోవచ్చు | సాధారణంగా బ్రూసెల్లోసిస్ అనుమానం; ఇది మనుషులకు కూడా సోకవచ్చు |
| వేడి ఒత్తిడి | వేగంగా రొప్పడం, చొంగ కారడం, తక్కువ తినడం, పాలు తగ్గడం | వేడి రోజుల్లో సంకర జాతి పశువులు, గేదెలు |
లక్షణాలు NDDB హ్యాండ్‌బుక్ నుండి (NDDB); పిడుదుల సీజన్, పాల జ్వరం ప్రమాదం TNAU నుండి (TNAU, TNAU). పాలు పితికేటప్పుడు చేసే పొదుగువాపు పరీక్షల కోసం చూడండి: ఆవులు, గేదెల పాలు పితకడం: శుభ్రమైన పాలు, పొదుగువాపు పరీక్ష.
- కడుపు ఉబ్బరం, పాల జ్వరం వల్ల కొన్ని గంటల్లోనే పశువు చనిపోవచ్చు. ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే పశువైద్యుడిని పిలవండి.
- జబ్బుపడిన పశువును వెంటనే మిగతా వాటికి దూరంగా, నీడలోకి మార్చి, నీళ్లు అందుబాటులో ఉంచండి.
- వేడి రోజున వేగంగా శ్వాస తీసుకుంటున్న, లేదా మేత మానేసిన గేదెకు వెంటనే నీడ, నీళ్లు కావాలి (ICAR-CIRB). షెడ్లను చల్లగా ఉంచడం గురించి ఇక్కడ ఉంది: పాడి పశువుల షెడ్: స్థలం, నేల, పైకప్పు, చల్లదనం.
టీకాల క్యాలెండర్
| వ్యాధి | మొదటి టీకా | ఆ తర్వాత |
|---|---|---|
| గాలికుంటు వ్యాధి (FMD) | 4–5 నెలల దూడలకు; 4 వారాల తర్వాత బూస్టర్ | ప్రతి 6 నెలలకు |
| గొంతువాపు వ్యాధి (HS) | 6 నెలల వయసు నుండి | ప్రతి సంవత్సరం, వానలకు ముందు |
| జబ్బవాపు వ్యాధి (BQ) | 6 నెలల వయసు నుండి | ప్రతి సంవత్సరం, వానలకు ముందు |
| బ్రూసెల్లోసిస్ | 4–8 నెలల పెయ్య దూడలకు | జీవితంలో ఒక్కసారి |
| థైలేరియోసిస్ (సంకర జాతి, విదేశీ జాతి పశువులకు మాత్రమే) | 3 నెలల వయసు నుండి | మీ ప్రాంతంలో ప్రతి సంవత్సరం బూస్టర్ అవసరమా అని మీ పశువైద్యుడిని అడగండి |
| లంపీ స్కిన్ వ్యాధి | 4 నెలల వయసు నుండి | ప్రతి సంవత్సరం |
గాలికుంటు, బ్రూసెల్లోసిస్ సమయాలు జాతీయ కార్యక్రమం ప్రకారం ఉన్నాయి (DAHD); ఆవు, గేదె పేజీల్లోని సమయాలతో ఇవి సరిపోతాయి (NDDB). గొంతువాపు, జబ్బవాపు సమయాలు ICAR-CIRB ప్రకారం (ICAR-CIRB); లంపీ స్కిన్ వ్యాధి NDDB ప్రకారం (NDDB). ప్రతి టీకానూ మీ పశువైద్యుడి సలహా మేరకే వేయించండి.
- గాలికుంటు, బ్రూసెల్లోసిస్ టీకాలను జాతీయ పశు వ్యాధుల నియంత్రణ కార్యక్రమం (National Animal Disease Control Programme) కింద వేస్తారు: గాలికుంటు టీకా అన్ని పశువులకు, గేదెలకు ప్రతి 6 నెలలకు; బ్రూసెల్లోసిస్ టీకా 4–8 నెలల పెయ్య దూడలకు ఒక్కసారి (PIB). టీకాలు వేసే సిబ్బంది చార్జీతో సహా ఈ టీకాల ఖర్చును భారత ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది (PIB). తదుపరి విడత టీకాలు మీ ఊరికి ఎప్పుడు వస్తాయో మీ పశువైద్యుడిని అడగండి.
- ఇతర టీకాలు: మీ ప్రాంతంలో ఏ టీకాలు వేస్తారో, వాటికి చార్జీ ఉందో లేదో మీ పశువైద్యశాలలో అడగండి.
- టీకాలు వేసిన పశువులకు చెవి ట్యాగ్ వేస్తారు; యజమానికి టీకాల కార్డు ఇస్తారు (DAHD). దాన్ని భద్రంగా ఉంచుకోండి.
- ఆరోగ్యంగా ఉన్న పశువులకే టీకాలు వేయించండి — వ్యాధి సీజన్‌కు కనీసం ఒక నెల ముందు; దానికి 2–3 వారాల ముందు నట్టల నివారణ చేయించండి. చూడి చివరి దశలో ఉన్న ఆవుకు టీకా వేయించే ముందు పశువైద్యుడిని అడగండి (NDDB).
నట్టలు, పిడుదులు: మీ పశువైద్యుడితో ప్లాన్ చేసుకోండి
- దూడలు: పుట్టిన మొదటి రెండు వారాల్లోనే మొదటి నట్టల నివారణ (గేదె దూడలకు అన్నిటికంటే ముందు), ఆ తర్వాత 6 నెలల వరకు ప్రతి నెలా — మీ పశువైద్యుడి సలహా ప్రకారం (NDDB, NDDB).
- పెద్ద పశువులు: మీ పశువైద్యుడి సలహా ప్రకారం సంవత్సరానికి 2–4 సార్లు — కనీసం వానలకు ముందు, తర్వాత. పశువు మెరుగుపడకపోతే, దాని పేడను పరీక్షించమని పశువైద్యుడిని అడగండి; ఒకే ఉత్పత్తిని పదే పదే వాడకండి (NDDB).
- పిడుదులు (గోమార్లు) థైలేరియోసిస్‌ను, ఇతర పిడుదు జ్వరాలను వ్యాపింపజేస్తాయి. పశువులను తరచుగా పరిశీలించండి; ప్రతి కొత్త పశువును మందలో కలిపే ముందు దాని పిడుదులను తొలగించండి. పిడుదులు షెడ్ గోడల, నేల పగుళ్లలో గుడ్లు పెడతాయి; కాబట్టి పగుళ్లను పూడ్చి, షెడ్‌ను శుభ్రంగా ఉంచండి (NDDB).
- పశువుల మీద, షెడ్‌లో ఏమి వాడాలో పశువైద్యుడిని అడగండి: పంటలకు వాడే క్రిమిసంహారక రసాయనాలు పశువులకు విషంగా మారవచ్చు. 3 నెలల లోపు దూడలపై పిడుదుల నివారణ ఉత్పత్తులు ఏవీ వాడకండి; రసాయనాలు చల్లిన మేతను పెట్టే ముందు కడగండి (NDDB).
- ఈగలు: పేడ, మూత్రాన్ని క్రమం తప్పకుండా తొలగించండి; కాలువల్లో నీరు నిలవకుండా చూడండి (NDDB).
కొత్త పశువులను విడిగా ఉంచండి
- ప్రతి కొత్త పశువును 30 రోజుల పాటు, మీ పశువైద్యుడి మార్గదర్శకత్వంలో, మీ మందకు దూరంగా ఉంచండి (NDDB, TNAU).
- మీ సొంత పశువులను చూసుకున్న తర్వాతే దాన్ని చూసుకోండి; దాన్ని తాకిన తర్వాత చేతులు కడుక్కుని, బట్టలు మార్చుకోండి; దాని పాలు చివరగా పితకండి (NDDB).
- ఈ సమయంలో, దానికి బ్రూసెల్లోసిస్, పైకి కనిపించని పొదుగువాపు పరీక్షలు చేయమని, అవసరాన్ని బట్టి పిడుదుల తొలగింపు, నట్టల నివారణ, టీకాలు చేయమని పశువైద్యుడిని అడగండి (NDDB).
- డబ్బు చెల్లించే ముందు చేయాల్సిన పరీక్షలు, పశువులను తరలించే నియమాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి: పాడి ఆవు లేదా గేదెను ఎలా కొనాలి: పరీక్షలు, పత్రాలు, పశువులను తరలించడం.
జబ్బుపడిన పశువులు, చూడి పోవడం, మరణాలు
- జబ్బుపడిన పశువును మిగతా వాటికి వీలైనంత దూరంగా ఉంచండి. దాన్ని చివరగా చూసుకోండి — వీలైతే దాని సొంత బకెట్లతో; ఆ తర్వాత చేతులు కడుక్కుని, బట్టలు మార్చుకోండి. పూర్తిగా కోలుకున్న తర్వాతే దాన్ని మళ్లీ మందలో కలపండి (TNAU).
- 24 గంటల్లోపు తెలియజేయండి: అకస్మాత్తుగా పశువు చనిపోవడం, చూడి పోవడం, లేదా మందలో వ్యాపిస్తున్న జబ్బు. దగ్గర్లోని పశువైద్యుడికి వెంటనే చెప్పండి, లేదా 1962 కి ఫోన్ చేయండి — ఎంత ఆలస్యమైనా 24 గంటల్లోపు (NDDB).
- చాలా పశువులు జబ్బు పడితే: పశువులు, వాహనాలు, బయటి వ్యక్తుల రాకపోకలను ఆపండి, మీ పశువులను ఉమ్మడి మేత భూముల్లో మేపడం ఆపండి, పశువైద్యుడిని పిలవండి (TNAU).
- చూడి పోయిన తర్వాత: ఆ ఆవును విడిగా ఉంచి, పశువైద్యుడిని పిలవండి. పోయిన పిండాన్ని గానీ, మాయను గానీ ఎప్పుడూ ఒట్టి చేతులతో తాకకండి — బ్రూసెల్లోసిస్ మనుషులకు కూడా సోకవచ్చు; వాటిని సున్నంతో లోతుగా పూడ్చండి (NDDB).
- చనిపోయిన పశువు: దాని శరీరాన్ని తెరిచి చూడకండి; షెడ్‌లో గానీ, పారే నీటి దగ్గర గానీ ఎప్పుడూ వదిలేయకండి; పశువైద్యుడిని పిలవండి. శరీరం పై భాగం నేల మట్టానికి కనీసం 1.5 మీటర్ల కింద ఉండేలా, సున్నంతో పూడ్చమని TNAU సలహా ఇస్తుంది (TNAU).
సహాయం: 1962, ఉచిత శిబిరాలు
- మీ ప్రాంతానికి సేవలందించే సంచార పశువైద్య వాహనాన్ని చేరుకోవడానికి 1962 అనే టోల్ ఫ్రీ నంబర్‌కు కాల్ చేయండి (PIB). తమిళనాడులో ప్రతి వాహనం నిర్ణీత షెడ్యూల్ ప్రకారం రోజుకు మూడు ఊళ్లకు కూడా వెళ్తుంది (తమిళనాడు).
- తమిళనాడు మారుమూల ఊళ్లలో ఉచిత పశు ఆరోగ్య శిబిరాలు నిర్వహిస్తుంది (తమిళనాడు).
- మీ దగ్గర్లోని పశువైద్య కేంద్రం లేదా పశువైద్యశాల కూడా టీకాలు వేస్తుంది, సలహాలు ఇస్తుంది.
ఆరోగ్య రికార్డులు రాసి ఉంచండి
ప్రతి పశువుకు ఇవి రాయండి:
- దాని 12 అంకెల చెవి ట్యాగ్ నంబర్;
- ప్రతి టీకా — తేదీ, ఏ వ్యాధికి;
- ప్రతి నట్టల నివారణ తేదీ;
- వచ్చిన జబ్బులు, పశువైద్యుడు చూసిన తేదీలు;
- కృత్రిమ గర్భధారణ, ఈనిన తేదీలు, పాలు తగ్గినప్పుడల్లా ఆ వివరం.
ప్రభుత్వ భారత్ పశుధన్ పోర్టల్‌లో ప్రతి పశువు టీకాల వివరాలను చెవి ట్యాగ్ నంబర్ కలుపుతుంది (PIB). ఒక నోట్‌బుక్ చాలు; మీరు అమ్మేటప్పుడు కొనేవారు ఈ రికార్డులు అడుగుతారు: చూడండి పశువులను అమ్మడం.
చాలామంది చేసే తప్పులు
- వ్యాధి వ్యాపించే వరకు ఆగి, ఆ తర్వాత టీకాలు వేయించడం.
- కొత్త పశువును వచ్చిన రోజే మందలో కలపడం.
- తొందరగా పశువైద్యుడిని పిలవకుండా, ఎదురుచూస్తూ ఊహించుకుంటూ ఉండటం.
- పశువైద్యుడి సలహా లేకుండా పంటలకు వాడే క్రిమిసంహారక రసాయనాలను పశువులపై వాడటం.
- టీకాలు, నట్టల నివారణ తేదీలను ఎక్కడా రాసుకోకపోవడం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
దూడలకు ఏ వయసులో టీకాలు వేయించాలి?
సుమారు 3 నెలల నుండి: సంకర జాతి, విదేశీ జాతి దూడలకు 3 నెలలకు థైలేరియోసిస్; 4–5 నెలలకు గాలికుంటు, 4 వారాల తర్వాత బూస్టర్; 4 నెలల నుండి లంపీ స్కిన్ వ్యాధి; 4–8 నెలల పెయ్య దూడలకు బ్రూసెల్లోసిస్; 6 నెలల నుండి గొంతువాపు, జబ్బవాపు.
పశువుల టీకాల ఖర్చు ఎవరు భరిస్తారు?
జాతీయ కార్యక్రమం కింద వేసే గాలికుంటు, బ్రూసెల్లోసిస్ టీకాల ఖర్చును — టీకాలు వేసే సిబ్బంది చార్జీతో సహా — భారత ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది. ఇతర టీకాల కోసం మీ పశువైద్యుడిని అడగండి.
కొత్త ఆవును ఎన్ని రోజులు విడిగా ఉంచాలి?
30 రోజుల పాటు, మీ మందకు దూరంగా; దాని పాలు చివరగా పితకండి.
చూడి పోయిన తర్వాత ఏమి చేయాలి?
ఆవును విడిగా ఉంచండి, 24 గంటల్లోపు పశువైద్యుడిని పిలవండి; పోయిన పిండాన్ని గానీ, మాయను గానీ ఎప్పుడూ ఒట్టి చేతులతో తాకకండి.
తరువాత
మంచి మేత, పొడిగా చల్లగా ఉండే షెడ్ చాలా సమస్యలను రాకుండా చేస్తాయి: ఇవి చదవండి — పాడి పశువుల మేత: పచ్చి మేత, దాణా, ఖనిజ లవణాలు, నీళ్లు, పాడి పశువుల షెడ్: స్థలం, నేల, పైకప్పు, చల్లదనం. అప్పుడే పుట్టిన దూడల కోసం చూడండి: దూడల సంరక్షణ: జున్ను పాలు, పాలు పట్టడం, పాలు మాన్పించడం, అర; శుభ్రంగా పాలు పితకడం కోసం: ఆవులు, గేదెల పాలు పితకడం: శుభ్రమైన పాలు, పొదుగువాపు పరీక్ష. కొంటున్నారా? డబ్బు చెల్లించే ముందు ప్రతి పశువు ఆరోగ్యాన్ని సరిచూసుకోండి; మీ దగ్గర్లో అమ్మకానికి ఉన్న ఆవులను, అమ్మకానికి ఉన్న గేదెలను చూడండి.
