మార్వాడీ గుర్రం: జాతి, ఎత్తు, ఎలా గుర్తించాలి

మార్వాడీ రాజస్థాన్‌లోని మార్వార్ ప్రాంతానికి చెందిన స్వారీ గుర్రం; లోపలికి వంగి తరచుగా ఒకదాన్నొకటి తాకే చెవుల కొనలకు ఇది బాగా పేరుపొందింది. రాజపుత్ర పాలకులు తమ అశ్వదళం కోసం దీన్ని పెంచారు; ఇప్పుడు స్వారీ, పోలీసు పని, వేడుకలు, పెళ్లిళ్ల కోసం పెంచుతున్నారు (NBAGR డేటాబేస్). NBAGR దీన్ని రాజస్థాన్ గుర్రపు జాతిగా నమోదు చేసింది (NBAGR రిజిస్టర్).

ఎలా గుర్తించాలి

• చెవులు: మధ్యస్థ పరిమాణంలో, మెత్తగా ఉంటాయి; కొనల దగ్గర లోపలికి వంగి, తరచుగా ఒకదాన్నొకటి తాకుతాయి; గుర్రం వాటిని 180 డిగ్రీల వరకు తిప్పగలదు (NBAGR డేటాబేస్). కొనలు మొనదేలి, కొడవలిలా వంగి ఉంటాయని, గుర్రం చెవులను తిప్పినప్పుడు అవి కలుసుకుంటాయని లేదా ఒకదానిపై ఒకటి పడతాయని NRCE వివరిస్తుంది (ICAR-NRCE).
• తల: పొడవైన తల; చదునైన, వెడల్పాటి నుదురు; పొడవైన, చదునైన ముక్కు దూలం; మెత్తని మూతి (NBAGR డేటాబేస్).
• రంగు: చాలా రంగుల్లో ఉంటాయి. NBAGR ఈ రంగులను చూపిస్తుంది: ముదురు గోధుమ, బే (నల్లని జూలు, తోకతో ఎర్రటి గోధుమ), ముదురు బే, చెస్ట్‌నట్ (ఎర్రటి గోధుమ), డన్ (లేత పసుపు-గోధుమ), బూడిద, చిన్న చుక్కల బూడిద, తెలుపు-గోధుమ మచ్చలు, తెలుపు-నలుపు మచ్చలు (NBAGR డేటాబేస్); వీటిలో గోధుమ రంగే ఎక్కువగా కనిపిస్తుందని NRCE చెబుతుంది (ICAR-NRCE).
• శరీరం: స్పష్టంగా కనిపించే స్నాయువులతో బలమైన కాళ్లు, చతురస్రాకారపు శరీరం, పలుచని వెంట్రుకలు (NBAGR డేటాబేస్).
• ఎత్తు, బరువు: NBAGR సగటు లెక్కల ప్రకారం భుజాల పైభాగం దగ్గర ఎత్తు మగ గుర్రాలకు సుమారు 156 సెం.మీ., ఆడ గుర్రాలకు 154 సెం.మీ.; మగ గుర్రాలు సుమారు 361 కిలోలు, ఆడ గుర్రాలు సుమారు 339 కిలోలు బరువు ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్). NRCE ఎత్తు 152–160 సెం.మీ. అని చెబుతుంది (ICAR-NRCE).

దేనికి ఉపయోగపడుతుంది

• స్వారీ. ఈ జాతి పని స్వారీ అని NBAGR చూపిస్తుంది; ఇప్పుడు మార్వాడీ గుర్రాలను పోలీసు గుర్రాలుగా, వేడుకలు, పెళ్లిళ్ల కోసం, ఇష్టంతో పెంచుకునే యజమానులు ఉంచుతున్నారని పేర్కొంటుంది (NBAGR డేటాబేస్).
• వేడి, పొడి ప్రాంతం. ఈ జాతి ఎడారి, తక్కువ వర్షం పడే పొడి ప్రాంతాలకు చెందినది. పలుచని వెంట్రుకల వల్ల శరీరంలోని నీరు ఎక్కువగా కోల్పోకుండా వేడిని, చలిని తట్టుకుంటుంది; దీనికి వాసన, వినికిడి శక్తి చురుకుగా ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్).
• సఫారీలు. రాజస్థాన్‌లో కొందరు మార్వాడీ పెంపకందారులు పర్యాటకులను గుర్రపు సఫారీలకు, ట్రెక్కింగ్‌లకు తీసుకెళ్తారు (ICAR-NRCE).
• గుర్రపు పిల్లలు. ఒక చూడికి ఒక పిల్ల. ఆడ గుర్రాలు సగటున 5 సంవత్సరాల కంటే కొంచెం ఎక్కువ వయసులో మొదటి పిల్లను ఇస్తాయి; ఆ తర్వాత సుమారు ప్రతి 21 నెలలకు ఒక పిల్ల (NBAGR డేటాబేస్).

ఇది ఎక్కడి జాతి

మార్వార్ పేరు ఈ జాతికి వచ్చింది; దీనికి మరో పేరు మాలాని. NBAGR జాతి రికార్డు రాజస్థాన్‌లోని ఉదయ్‌పూర్, సీకర్, పాలి, ఝుంఝును, బార్మర్, అజ్మీర్ జిల్లాలను పేర్కొంటుంది; బార్మర్ జిల్లాలోని మాలాని ప్రాంతం ఈ జాతికి గుండెకాయ; గుజరాత్‌లోని బనాస్‌కాంఠా, మెహసానా జిల్లాల్లోనూ మార్వాడీ గుర్రాలు ఉన్నాయని చెబుతుంది (NBAGR డేటాబేస్). NRCE జాబితా జోధ్‌పూర్, జాలోర్, నాగౌర్, సిరోహి, జైసల్మేర్, రాజ్‌సమంద్‌లను కూడా చేర్చుతుంది (ICAR-NRCE).

2013 జాతుల సర్వే 38,696 మార్వాడీ గుర్రాలను లెక్కించింది (NBAGR డేటాబేస్); NBAGR 2022 బ్రీడ్ వాచ్‌లిస్ట్ ఈ జాతిని "ప్రమాదం లేని" జాబితాలో ఉంచింది (బ్రీడ్ వాచ్‌లిస్ట్); అయితే ఇప్పుడు వీటి సంఖ్య తగ్గుతోందని ICAR చెబుతుంది (ICAR). బికనీర్‌లోని NRCE క్యాంపస్ ఈ జాతి సంరక్షణ కోసం పని చేస్తోంది: 2023లో పిండ మార్పిడి ద్వారా భారతదేశపు మొదటి మార్వాడీ గుర్రపు పిల్లను పుట్టించింది, మార్వాడీ పిండాలను గడ్డకట్టించి నిల్వ చేయడం మొదలుపెట్టింది (ICAR).

పెంపకం చిట్కాలు

• దగ్గరి శ్రద్ధ. సొంత ప్రాంతంలో మార్వాడీ గుర్రాలను 2–3 గుర్రాల చిన్న గుంపులుగా, కొన్నిసార్లు 20 వరకు ఉంచుతారు; మేత, దాణా పెడతారు; రోజుకు రెండుసార్లు ఒళ్లు శుభ్రం చేస్తారు; యజమానులు వాటిని సొంత పిల్లల్లా చూసుకుంటారని NBAGR పేర్కొంటుంది (NBAGR డేటాబేస్).
• శాల, మేత, గిట్టలు. పొడిగా, గాలి ఆడే శాల, మంచి మేత, ఎప్పుడూ శుభ్రమైన నీళ్లు, క్రమం తప్పని గిట్టల సంరక్షణ ఇవ్వండి: చూడండి గుర్రాలను ఎలా పెంచుతారు.
• చురుకైన గుర్రం. మార్వాడీ గుర్రాలు చురుకుగా ఉంటాయని, వాటి స్వభావాన్ని ముందుగా ఊహించలేమని NRCE వివరిస్తుంది (ICAR-NRCE). వాటిని ప్రశాంతంగా చూసుకోండి; శిక్షణను అనుభవం ఉన్న రౌతుకు వదలండి.
• ఆరోగ్యం. మీ పశువైద్యుడితో టీకాలు వేయించండి; కొత్తగా కొన్న గుర్రాన్ని మొదటి కొన్ని వారాలు మీ ఇతర గుర్రాలకు దూరంగా ఉంచండి: చూడండి గుర్రాలను ఆరోగ్యంగా ఉంచండి.

కొనేటప్పుడు చిట్కాలు

• చెవులు, తల సరిచూడండి: లోపలికి వంగి కలుసుకునే, లేదా దాదాపు కలుసుకునే చెవుల కొనలు; వెడల్పాటి, చదునైన నుదురుతో పొడవైన తల (NBAGR డేటాబేస్).
• మార్వాడీయా, కాఠియావాడీయా? రెండింటికీ లోపలికి వంగే చెవులు ఉంటాయి. మార్వాడీ గుర్రాలు ఎత్తుగా ఉంటాయని, వాటి చెవులు, ముఖం, గిట్ట పైని కాలి భాగం, మెడ పొడవుగా ఉంటాయని, ముక్కు రేఖ బయటికి వంపుగా ఉంటుందని; కాఠియావాడీ గుర్రాలకు లోపలికి వంపు తిరిగిన ముఖం, చిన్న చెవులు ఉంటాయని NRCE పేర్కొంటుంది (ICAR-NRCE). చూడండి కాఠియావాడీ గుర్రం: జాతి, ఎత్తు, ఎలా గుర్తించాలి.
• సంకర గుర్రాలు ఎక్కువే. సొంత ప్రాంతంలో ఇష్టానుసారంగా సంకరం చేయడం వల్ల అసలైన మార్వాడీ గుర్రాలు కొన్నే మిగిలాయని NRCE చెబుతుంది (ICAR-NRCE). ప్రకటనలోని జాతి పేరు అమ్మేవారు చెప్పే మాట మాత్రమే; కట్టుతరై దాన్ని సరిచూడదు. తల్లిదండ్రుల గురించి అడగండి, గుర్రాన్ని మీరే సరిచూసుకోండి.
• వయసు, దృఢత్వం, పత్రాలు: పళ్లను చూసి వయసు అంచనా వేయండి, పశువైద్యుడితో గుర్రాన్ని పరీక్షించండి, మీ రాష్ట్రం అడిగే పత్రాలు తీసుకోండి: చూడండి గుర్రాన్ని కొనడం.
• సురక్షితంగా చెల్లించండి. మీరు చూడని గుర్రానికి ఎప్పుడూ అడ్వాన్స్ చెల్లించకండి: చూడండి సురక్షితంగా చెల్లించడం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

మార్వాడీ గుర్రం చెవులు ఎందుకు తాకుతాయి?

దాని చెవులు కొనల దగ్గర లోపలికి వంగుతాయి; ఆ కొనలు తరచుగా కలుసుకుంటాయి. ఇదే ఈ జాతికి బాగా తెలిసిన గుర్తు; గుర్రం తన చెవులను 180 డిగ్రీల వరకు తిప్పగలదు (NBAGR డేటాబేస్).

మార్వాడీ గుర్రం ఎంత ఎత్తు ఉంటుంది?

సగటున భుజాల పైభాగం దగ్గర మగ గుర్రం సుమారు 156 సెం.మీ., ఆడ గుర్రం 154 సెం.మీ.; మగ గుర్రాలు సుమారు 361 కిలోలు, ఆడ గుర్రాలు సుమారు 339 కిలోలు బరువు ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్).

మార్వాడీ, కాఠియావాడీ ఒకే జాతా?

కాదు. ఇవి రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లకు చెందిన, వేర్వేరుగా నమోదైన రెండు జాతులు (NBAGR రిజిస్టర్). చూడటానికి ఒకేలా ఉంటాయి, కానీ మార్వాడీ ఎత్తుగా ఉంటుంది, దాని చెవులు పొడవుగా ఉంటాయి (ICAR-NRCE).

మొదటిసారి గుర్రం కొనేవారికి మార్వాడీ మంచిదా?

కావచ్చు — ప్రశాంతంగా ఉండే, శిక్షణ పొందిన గుర్రాన్ని కొని, అనుభవం ఉన్న రౌతు దగ్గర నేర్చుకుంటే. మార్వాడీ గుర్రాలు చురుకైనవి (ICAR-NRCE); పైగా గుర్రానికి చాలా ఏళ్ల పాటు ప్రతిరోజూ సంరక్షణ కావాలి.

తరువాత

మార్వాడీని గుజరాత్‌కు చెందిన కాఠియావాడీతో పోల్చి చూడండి. సంరక్షణ, కొనడం, ఆరోగ్యం గురించి ఈ పేజీ చదవండి: దక్షిణాదిలో గుర్రాల పెంపకం: సంరక్షణ, కొనడం, ఆరోగ్యం; అమ్మకానికి ఉన్న గుర్రాలను చూడండి.