గిర్ ఆవు: పాలు, బరువు, ఎలా గుర్తించాలి

గిర్ గుజరాత్‌లోని సౌరాష్ట్రలో ఉన్న గిర్ అటవీ ప్రాంతానికి చెందిన ఎరుపు రంగు పాడి జాతి; పొడవుగా, మడత పడి వేలాడే చెవులు, చుట్టుకున్న కొమ్ములను బట్టి దీన్ని సులువుగా గుర్తించవచ్చు. NBAGR దీన్ని గుజరాత్ జాతిగా నమోదు చేసింది (ICAR-NBAGR); పాలే దీని ప్రధాన ఉపయోగమని NDDB పేర్కొంటుంది (NDDB); కష్టమైన పరిస్థితుల్లోనూ పాలు ఇస్తూనే ఉండే గట్టి పశువుగా NBAGR దీన్ని వివరిస్తుంది (NBAGR డేటాబేస్). గిర్‌ను ఎలా గుర్తించాలో, అది ఏమి ఇస్తుందో, దక్షిణాదిలో కొనే ముందు ఏమి సరిచూడాలో ఈ పేజీ చెబుతుంది.

ఎలా గుర్తించాలి

• రంగు: చాలా గిర్ పశువులు ముదురు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి; కొన్ని ఎరుపు చుక్కలతో ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్). ముదురు ఎరుపు లేదా చాక్లెట్ గోధుమ రంగు మచ్చలతో ఉండే తెల్లని పశువులను కూడా TANUVAS సమాచారం ఆధారంగా రాసిన TNAU గైడ్ వివరిస్తుంది (TNAU).
• చెవులు: పొడవుగా, వేలాడుతూ, ఆకులా మడత పడి ఉంటాయి; లోపలి వైపు ముందుకు తిరిగి ఉంటుంది (NBAGR డేటాబేస్).
• కొమ్ములు: వాటికే ప్రత్యేకమైన వంపు. మొదలు నుండి పక్కలకు, కిందికి, వెనక్కి తిరిగి, ఆ తర్వాత కొంచెం పైకి లేచి, ముందుకు, లోపలికి వంగి సన్నని మొనతో ముగుస్తాయి — అర్ధచంద్రుడిలా (NBAGR డేటాబేస్).
• పరిమాణం, బరువు: పెద్ద జాతి. ఆంబోతులు భుజం దగ్గర సుమారు 160 సెం.మీ., ఆవులు సుమారు 131 సెం.మీ. ఎత్తు ఉంటాయి. ఎదిగిన ఆంబోతులు సగటున సుమారు 544 కిలోలు, ఆవులు సుమారు 310 కిలోలు బరువు ఉంటాయి; దూడలు పుట్టినప్పుడు సుమారు 21 కిలోలు ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్).

దేనికి ఉపయోగపడుతుంది

• పాలు. NBAGR జాతి రికార్డు ప్రకారం ఒక ఈతలో సగటున సుమారు 2,110 కిలోల పాలు (సుమారు 2,050 లీటర్లు) — 800 నుండి 3,300 కిలోల వరకు — సుమారు 4.6% వెన్న శాతంతో (NBAGR డేటాబేస్). TNAU గైడ్ దీని కంటే తక్కువగా 1,200–1,800 కిలోలు అని చెబుతుంది (TNAU). మీ ఆవు ఎన్ని పాలు ఇస్తుందనేది దాని మేత, సంరక్షణను బట్టి ఉంటుంది.
• పొలం పనులు. గిర్ ఎద్దులు ఇసుక నేల, నల్ల రేగడి, రాతి నేల — ఏ నేల మీదైనా బరువైన లోడ్లు లాగగలవు (NBAGR డేటాబేస్).
• గట్టితనం. ఈ జాతి కష్టమైన పరిస్థితులను తట్టుకుంటుందని, చాలా ఉష్ణమండల వ్యాధులను ఎదుర్కొంటుందని NBAGR పేర్కొంటుంది. బ్రెజిల్, అమెరికా, వెనిజులా, మెక్సికో దేశాలు గిర్ పశువులను దిగుమతి చేసుకుని విజయవంతంగా పెంచాయి (NBAGR డేటాబేస్).
• దూడలు. ఒక ఈతకు ఒక దూడ. ఆవులు సుమారు 46 నెలల వయసులో — దాదాపు 4 సంవత్సరాలకు — మొదటిసారి ఈనుతాయి; ఆ తర్వాత సుమారు ప్రతి 13 నెలలకు ఒకసారి ఈనుతాయి (NBAGR డేటాబేస్).

ఎక్కువగా ఎక్కడ కనిపిస్తుంది

గిర్ అడవి పేరు ఈ జాతికి వచ్చింది. NBAGR జాతి రికార్డు దీని సొంత ప్రాంతాన్ని సౌరాష్ట్రలో, ఆ అడవిలో, దాని చుట్టుపక్కల చూపిస్తుంది: గుజరాత్‌లోని రాజ్‌కోట్, జునాగఢ్, భావ్‌నగర్, అమ్రేలి జిల్లాలు. అక్కడ వీటిని ఎక్కువగా రబారీలు, మాల్‌ధారీల వంటి పశుపోషక సముదాయాలు పెంచుతాయి; 2013 జాతుల సర్వే భారతదేశంలో సుమారు 13.8 లక్షల గిర్ పశువులను లెక్కించింది (NBAGR డేటాబేస్).

దక్షిణాదిలో గిర్‌కు సొంత ప్రాంతం లేదు, కానీ దక్షిణాది రాష్ట్రాల బ్రీడింగ్ ప్రణాళికల్లో ఇది భాగం. ఏ జాతికీ చెందని స్థానిక పశువుల పాల దిగుబడి పెంచడానికి కర్ణాటక బ్రీడింగ్ విధానం గిర్, సాహివాల్, థార్‌పార్కర్ జాతులను ప్రోత్సహిస్తుంది (కర్ణాటక విధానం); సంకర జాతి ఆంబోతులను పుట్టించేటప్పుడు తమ ఫారాలు వాడదగిన భారతీయ జాతుల్లో గిర్‌ను తమిళనాడు విధానం పేర్కొంటుంది (తమిళనాడు విధానం). ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, నెల్లూరు జిల్లా చింతలదేవిలోని జాతీయ కామధేను బ్రీడింగ్ కేంద్రాన్ని దక్షిణ ప్రాంతం కోసం దేశీ జాతుల సంరక్షణకు ఏర్పాటు చేశారు; దాని పిండ మార్పిడి (ఎంబ్రియో ట్రాన్స్‌ఫర్) పనిలో గిర్ కూడా ఉంది (నెల్లూరు జిల్లా).

పెంపకం చిట్కాలు

• మేపు, దాణా. గుజరాత్‌లో గిర్ పశువులు బయట మేస్తాయి, వాటికి దాణా కూడా పెడతారు. పాలిచ్చే ఆవులు సాధారణంగా ఊరిలోనే ఉంటాయి; ఒట్టిపోయిన ఆవులు, చిన్న పశువులు మేతకు బయటికి వెళ్తాయి (NBAGR డేటాబేస్). షెడ్‌లోనే మేపే ఆవుకు రోజూ ఎంత మేత, దాణా కావాలో తెలుసుకోవడానికి చూడండి: పశువులను ఎలా పెంచుతారు.
• దూడలు ఎక్కువ కాలం తాగుతాయి. సొంత ప్రాంతంలో దూడలను 8–12 నెలల పాటు తల్లి పాలు తాగనిస్తారు (NBAGR డేటాబేస్). దూడకు దాని వంతు పాలు వదలండి.
• నెమ్మదిగా మొదలవుతుందని ప్లాన్ చేసుకోండి. పెయ్య దాదాపు 4 సంవత్సరాలకు మొదటిసారి ఈనుతుంది; కాబట్టి చిన్న గిర్ పెయ్య పాలు ఇవ్వడానికి ముందు ఏళ్ల తరబడి మేత పెట్టాలి (NBAGR డేటాబేస్).
• ఆరోగ్యం. సమయానికి టీకాలు వేయించండి; నట్టలు, పిడుదుల గురించి మీ పశువైద్యుడిని అడగండి: చూడండి పశువులను ఆరోగ్యంగా ఉంచండి.

కొనేటప్పుడు చిట్కాలు

• గుర్తులను సరిచూడండి: ఎరుపు లేదా ఎరుపు చుక్కల శరీరం, ఆకులా వేలాడే పొడవాటి చెవులు, అర్ధచంద్రుడిలాంటి కొమ్ములు. పొట్టి చెవులు, లేదా తిన్నగా పైకి గానీ బయటికి గానీ పెరిగే కొమ్ములు ఈ జాతి వివరణకు సరిపోవు; అది సంకరం అని సూచిస్తాయి.
• ఈ పేరును విరివిగా వాడుతారు. గిర్ పేరుతో అమ్మే ఆవు సంకరం కావచ్చు, లేదా కొంత గిర్ రక్తం మాత్రమే ఉన్న పశువు కావచ్చు. ప్రకటనలోని జాతి పేరు అమ్మేవారు చెప్పే మాట మాత్రమే; కట్టుతరై దాన్ని సరిచూడదు. తల్లిదండ్రులు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయో అడగండి, వీలైతే తల్లిని చూడండి, గుర్తులను మీరే సరిచూసుకోండి.
• ఆవును పితకడం చూడండి. ఉదయం, సాయంత్రం పూర్తిగా చేతితో పితకడం చూసి, పాలను మీరే కొలవండి. అది ఈనిన తేదీ, కృత్రిమ గర్భధారణ తేదీ అడగండి.
• వయసు, ఆరోగ్యం, పత్రాలు: పళ్లు లెక్కపెట్టండి, బ్రూసెల్లోసిస్ పరీక్ష అడగండి, చెవి ట్యాగ్ నంబర్‌ను మీ రసీదుపై రాయండి: చూడండి ఆవు లేదా ఎద్దును కొనడం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

గిర్ ఆవు ఎన్ని పాలు ఇస్తుంది?

NBAGR జాతి రికార్డు ప్రకారం ఒక ఈతలో సగటున సుమారు 2,110 కిలోలు (సుమారు 2,050 లీటర్లు), 800 నుండి 3,300 కిలోల వరకు (NBAGR డేటాబేస్). మేత, సంరక్షణ, ఆవు స్వయంగా — వీటిని బట్టి తేడా వస్తుంది; కాబట్టి డబ్బు చెల్లించే ముందు దాన్ని పితకడం చూడండి.

గిర్ ఎద్దు ఎంత బరువు ఉంటుంది?

సగటున సుమారు 544 కిలోలు; ఆవులు సుమారు 310 కిలోలు ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్).

దక్షిణాదిలో గిర్ పశువులు బాగా పెరుగుతాయా?

NBAGR గిర్‌ను గట్టి జాతిగా వివరిస్తుంది (NBAGR డేటాబేస్); కర్ణాటక బ్రీడింగ్ విధానం దీన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది (కర్ణాటక విధానం). అయినా ఏ పెద్ద పాడి ఆవుకైనా లాగే దీనికీ ప్రతిరోజూ నీడ, శుభ్రమైన నీళ్లు, మంచి మేత కావాలి.

గిర్, కాఠియావాడీ ఒకటేనా?

పశువుల విషయంలో అవును: గిర్‌కు ఉన్న ఇతర పేర్లలో కాఠియావాడీ ఒకటి; భోడాలి, దేసన్, గుజరాతీ, సోర్తి, సూరతి కూడా దాని ఇతర పేర్లే (NBAGR డేటాబేస్). కాఠియావాడీ అనేది ఒక గుర్రం జాతి పేరు కూడా: చూడండి కాఠియావాడీ గుర్రం: జాతి, ఎత్తు, ఎలా గుర్తించాలి.

తరువాత

గిర్‌ను ఉత్తర-పశ్చిమ ప్రాంతాల ఇతర పాడి జాతులైన సాహివాల్, రెడ్ సింధీ, థార్‌పార్కర్లతో పోల్చి చూడండి; లేదా కొనడం, సంరక్షణ గురించి ఈ పేజీ చదవండి: ఆవులు, ఎద్దులు: దేశీ జాతులు, సంకర జాతులు, కొనడం, సంరక్షణ. మీ దగ్గర్లోని రైతులు ఏమి అమ్ముతున్నారో చూడటానికి అమ్మకానికి ఉన్న ఆవులను, అమ్మకానికి ఉన్న ఎద్దులను చూడండి.