పుంగనూరు ఆవు: జాతి, ఎత్తు, పాలు, ఎక్కడ దొరుకుతుంది

పుంగనూరు ప్రపంచంలోని అతి పొట్టి పశు జాతుల్లో ఒకటి; ఆంధ్రప్రదేశ్ నైరుతి మూలలో ఉన్న పుంగనూరు, దాని చుట్టుపక్కల తాలూకాలకు చెందినది (SVVU పలమనేరు). తేలికపాటి పొలం పనుల కోసం, కొద్దిగా వచ్చే చిక్కని పాల కోసం దీన్ని పెంచుతారు. NBAGR దీన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ జాతిగా నమోదు చేసింది (ICAR-NBAGR); కానీ అసలైన పుంగనూరు పశువులు ఇప్పుడు అరుదు (NBAGR–SVVU అధ్యయనం).

ఎలా గుర్తించాలి

• పరిమాణం: చాలా పొట్టి. NBAGR సగటు లెక్కల ప్రకారం భుజం దగ్గర ఎత్తు ఆంబోతులకు సుమారు 107 సెం.మీ., ఆవులకు 97 సెం.మీ. ఎదిగిన ఆంబోతులు సుమారు 240 కిలోలు, ఆవులు సుమారు 170 కిలోలు బరువు ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్); దూడలు పుట్టినప్పుడు 10–13 కిలోలు మాత్రమే ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్, SVVU అధ్యయనం).
• రంగు: తెలుపు, బూడిద, లేత నుండి ముదురు గోధుమ, లేదా ఎరుపు; కొన్ని తెలుపుతో ఎరుపు లేదా నలుపు కలిసి, లేదా తెలుపు మీద గోధుమ లేదా నల్ల మచ్చలతో ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్). చర్మం, మూతి, కనురెప్పలు, గిట్టలు నల్లగా ఉంటాయి (NBAGR–SVVU అధ్యయనం).
• కొమ్ములు: అర్ధచంద్రాకారంలో, పొట్టి నుండి మధ్యస్థ పొడవు. ఆంబోతులకు వెనక్కి, ఆ తర్వాత ముందుకు వంగే మొండి కొమ్ములు; ఆవుల కొమ్ములు పొడవుగా ఉండి, పక్కలకు, ముందుకు విస్తరిస్తాయి (NBAGR డేటాబేస్, NBAGR–SVVU అధ్యయనం).
• తల, తోక: వెడల్పాటి, కొంచెం లోపలికి వంపు తిరిగిన నుదురు, నేలను తాకే పొడవాటి తోక (NBAGR–SVVU అధ్యయనం).
• దూడలు చాలాసార్లు తెలుపు-గోధుమ రంగులో, నల్లని మూతి, నల్లని గిట్టలు, నల్లని తోక కుచ్చుతో పుడతాయి (SVVU అధ్యయనం).

దేనికి ఉపయోగపడుతుంది

• తేలికపాటి పొలం పనులు. NBAGR పాలతో పాటు పని, రవాణాను కూడా దీని ఉపయోగాలుగా చూపిస్తుంది: ఎద్దులు తేలిక నేలల్లో పని చేస్తాయి, చిన్న బండ్లు లాగుతాయి (NBAGR డేటాబేస్).
• చిక్కని పాలు. SVVU పలమనేరు మందలో ఆవులు రోజుకు సుమారు 3 లీటర్లు, ఎక్కువగా ఇచ్చే దశలో సుమారు 4 లీటర్ల వరకు, సుమారు 5 నెలల పాడి కాలంలో మొత్తం సుమారు 458 లీటర్లు, సుమారు 5.4% వెన్న శాతంతో ఇచ్చాయి (SVVU అధ్యయనం). NBAGR రికార్డు ప్రకారం ఒక ఈతకు సుమారు 546 కిలోలు — 194 నుండి 1,100 కిలోల వరకు (NBAGR డేటాబేస్).
• తక్కువ పోషణ ఖర్చు. పొట్టి శరీరం, తక్కువ పోషణ ఖర్చు, ఓ మోస్తరు మంచి పాల దిగుబడికి ఈ జాతి పేరుపొందిందని SVVU చెబుతుంది (SVVU పలమనేరు).
• దూడలు. ఒక ఈతకు ఒక దూడ. ఆవులు సుమారు 37 నెలల వయసులో మొదటిసారి ఈనుతాయి; ఆ తర్వాత సుమారు ప్రతి 15 నెలలకు ఒకసారి ఈనుతాయి — అయితే ఈ ఎడం 10 నుండి 27 నెలల వరకు ఉండవచ్చు (NBAGR డేటాబేస్).

ఎక్కువగా ఎక్కడ కనిపిస్తుంది

NBAGR జాతి రికార్డు దీని సొంత ప్రాంతాన్ని పుంగనూరు తాలూకాలో, దాని పక్కనే ఉన్న వాయల్పాడు, మదనపల్లె, పలమనేరు తాలూకాల్లో చూపిస్తుంది — అప్పట్లో ఇవన్నీ చిత్తూరు జిల్లాలో ఉండేవి (NBAGR డేటాబేస్). ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాలను పునర్విభజించిన తర్వాత పుంగనూరు, మదనపల్లె, వాయల్పాడు (ఇప్పుడు వాల్మీకిపురం) అన్నమయ్య జిల్లాలో ఉన్నాయి; పలమనేరు ఇంకా చిత్తూరు జిల్లాలోనే ఉంది. పుంగనూరు పేరు ఈ జాతికి వచ్చింది; అక్కడి స్థానిక పాలకులు దీన్ని అభివృద్ధి చేశారు (NBAGR డేటాబేస్).

స్వచ్ఛమైన పశువులు చాలా తక్కువ. 1997లో పలమనేరు కేంద్రం ఈ ప్రాంతంలోని 150 గ్రామాల్లో చేసిన సర్వేలో 21 పుంగనూరు ఆవులు మాత్రమే కనిపించాయి; 2013 జాతుల సర్వే 2,772 పశువులను లెక్కించింది (NBAGR డేటాబేస్). NBAGR 2022 బ్రీడ్ వాచ్‌లిస్ట్ పుంగనూరును ముప్పు పొంచి ఉన్న (vulnerable) జాతిగా చూపిస్తుంది (బ్రీడ్ వాచ్‌లిస్ట్); ఈ ప్రాంతంలో విస్తృతంగా జరుగుతున్న సంకరమే ప్రధాన కారణం (NBAGR–SVVU అధ్యయనం). పలమనేరులోని SVVU పశు పరిశోధనా కేంద్రాన్ని ఈ జాతిని తిరిగి నిలబెట్టడానికి 1954లో ప్రారంభించారు; సొంత ప్రాంతంలో దీన్ని సంరక్షించే కార్యక్రమాన్ని అది నడుపుతోంది (SVVU పలమనేరు).

పెంపకం చిట్కాలు

• పగలు మేపు, రాత్రి చిన్న పాక. సొంత ప్రాంతంలో కుటుంబంలోని మహిళలు, పిల్లలు పశువులను చూసుకుంటారు. అవి అడవికి దగ్గర్లోని బీడు భూముల్లో, కోత తర్వాత వరి మోళ్లలో మేస్తాయి; రాత్రి వెదురు, రాతి స్తంభాల మీద కట్టిన చిన్న పాకల్లో ఉంటాయి; వాటి పైకప్పుగా వరి గడ్డి లేదా వేరుశనగ కట్టె కుప్పలు వేస్తారు (NBAGR డేటాబేస్).
• గడ్డి, పంట అవశేషాలు. వరి గడ్డే ప్రధాన మేత; దానితో పాటు చెరకు చివర్లు, వేరుశనగ కట్టె, రాగి గడ్డి, మల్బరీ ఆకులు పెడతారు; పాలిచ్చే ఆవులకు పితికే సమయంలో కొంచెం దాణా ఇస్తారు (NBAGR డేటాబేస్). ఎంత పెట్టాలో తెలుసుకోవడానికి చూడండి: పశువులను ఎలా పెంచుతారు.
• దూడలు స్వచ్ఛంగా ఉండేలా చూసుకోండి. SVVU సంరక్షణ మంద తన ఆవులను పుంగనూరు ఆంబోతులతో మాత్రమే దాటిస్తుంది (SVVU అధ్యయనం). మీరూ అలాగే చేయండి; లేదా పుంగనూరు ఆంబోతు వీర్యంతో కృత్రిమ గర్భధారణ గురించి మీ పశువైద్యశాలలో అడగండి.
• ఆరోగ్యం. సమయానికి టీకాలు వేయించండి; నట్టలు, పిడుదుల గురించి మీ పశువైద్యుడిని అడగండి: చూడండి పశువులను ఆరోగ్యంగా ఉంచండి.

కొనేటప్పుడు చిట్కాలు

• గుర్తులను సరిచూడండి: చాలా పొట్టి పశువు (ఆవు భుజం దగ్గర సుమారు 97 సెం.మీ.), అర్ధచంద్రాకారపు కొమ్ములు, వెడల్పాటి, కొంచెం లోపలికి వంపు తిరిగిన నుదురు, నల్లని మూతి, కనురెప్పలు, గిట్టలు, నేలను తాకే తోక.
• చిన్నగా ఉండటమే రుజువు కాదు. ఈ ప్రాంతంలో సంకరం విస్తృతంగా జరుగుతోంది (NBAGR–SVVU అధ్యయనం); SVVU సొంత పలమనేరు కేంద్రమే ఒకప్పుడు పుంగనూరు ఆవులను యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ నుండి తెచ్చిన కెర్రీ ఆంబోతులతో సంకరం చేసింది (SVVU పలమనేరు). ప్రకటనలోని జాతి పేరు అమ్మేవారు చెప్పే మాట మాత్రమే; కట్టుతరై దాన్ని సరిచూడదు. తల్లిని చూడండి, తల్లిదండ్రులు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయో అడగండి, గుర్తులను మీరే సరిచూసుకోండి.
• ఎప్పుడూ ముందుగా డబ్బు చెల్లించకండి. స్వచ్ఛమైన పశువులు అరుదు కాబట్టి రెండుసార్లు సరిచూడండి; మీరు చూడని ఆవుకు ఎప్పుడూ డబ్బు చెల్లించకండి: చూడండి సురక్షితంగా చెల్లించడం.
• తెలిసిన మందలు. తెలిసిన మందల నుండి పశువుల గురించి పలమనేరులోని SVVU కేంద్రంలో గానీ, మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో గానీ అడగండి (SVVU పలమనేరు).
• వయసు, ఆరోగ్యం, పత్రాలు: డబ్బు చెల్లించే ముందు పళ్లు లెక్కపెట్టి, ఆరోగ్యం సరిచూడండి: చూడండి ఆవు లేదా ఎద్దును కొనడం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

పుంగనూరు ఆవు ఎంత ఎత్తు ఉంటుంది?

భుజం దగ్గర సగటున సుమారు 97 సెం.మీ.; ఆంబోతులు సుమారు 107 సెం.మీ. ఆవులు సుమారు 170 కిలోలు, ఆంబోతులు సుమారు 240 కిలోలు బరువు ఉంటాయి (NBAGR డేటాబేస్).

పుంగనూరు ఆవు ఎన్ని పాలు ఇస్తుంది?

SVVU మందలో రోజుకు సుమారు 3 లీటర్లు, ఒక ఈతలో సుమారు 458 లీటర్లు, సుమారు 5.4% వెన్న శాతంతో (SVVU అధ్యయనం).

స్వచ్ఛమైన పుంగనూరు పశువులు ఎందుకు ఇంత అరుదు?

ఎక్కువగా సొంత ప్రాంతంలో జరిగిన సంకరం వల్ల (NBAGR–SVVU అధ్యయనం). 1997లో 150 గ్రామాల్లో చేసిన సర్వేలో 21 పుంగనూరు ఆవులు మాత్రమే కనిపించాయి (NBAGR డేటాబేస్).

కొత్తగా మొదలుపెట్టేవారికి పుంగనూరు మంచిదా?

దీన్ని పెంచడం సులువు: తక్కువ మేత, తక్కువ స్థలం సరిపోతాయి, ఇంటికి చిక్కని పాలు ఇస్తుంది. కానీ స్వచ్ఛమైన పశువులు అరుదు; కాబట్టి కొనే ముందు పశువును, దాని తల్లిదండ్రులను చాలా జాగ్రత్తగా సరిచూడండి.

తరువాత

పుంగనూరును ఇతర చిన్న దేశీ జాతులైన కేరళకు చెందిన వెచూర్, కర్ణాటకకు చెందిన మల్నాడ్ గిడ్డలతో గానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన పెద్ద ఒంగోలుతో గానీ పోల్చి చూడండి. కొనడం, సంరక్షణ గురించి ఈ పేజీ చదవండి: ఆవులు, ఎద్దులు: దేశీ జాతులు, సంకర జాతులు, కొనడం, సంరక్షణ; అమ్మకానికి ఉన్న ఆవులను, అమ్మకానికి ఉన్న ఎద్దులను చూడండి.