బాతుల పెంపకం: జాతులు, కొనడం, ఆరోగ్యం

భారతదేశంలో కోళ్ల తర్వాత ఎక్కువగా పెంచే పౌల్ట్రీ పక్షులు బాతులే; వీటిని ఎక్కువగా గుడ్ల కోసం, మాంసం కోసం కూడా పెంచుతారు (ICAR-DPR). కేరళలోని కుట్టనాడ్, తమిళనాడులోని వరి జిల్లాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కృష్ణా–గోదావరి డెల్టాలో కోత అయిన వరి పొలాల్లో బాతుల మందలు మేస్తాయి. ఈ పేజీలో పెంపకం, జాతులు, కొనడం, ఆరోగ్యం, బాతులు పెంచే ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన బర్డ్ ఫ్లూ నియమాలు ఉన్నాయి.

బాతులను దేని కోసం పెంచుతారు

• గుడ్లు. ప్రధాన ఉత్పత్తి. తమిళనాడు స్థానిక బాతులు సంవత్సరానికి సుమారు 160–200 గుడ్లు పెడతాయి; ఒక్కో గుడ్డు సగటున సుమారు 62 గ్రాములు; ఎక్కువగా అర్ధరాత్రి నుండి తెల్లవారుజాము 6 గంటల మధ్య పెడతాయి (TANUVAS అధ్యయనం). రెండో సంవత్సరంలో కూడా బాతులు బాగా గుడ్లు పెడతాయి (TNAU).
• మాంసం. మేపుకుంటూ తిరిగే మందలను 2–3 సంవత్సరాలు ఉంచి, ఆ తర్వాత మాంసానికి అమ్ముతారు (TANUVAS అధ్యయనం). వైట్ పెకిన్, మస్కోవీ బాతులను మాంసం కోసం పెంచుతారు.
• బాతు పిల్లలు. చాలా మంది బాతు పిల్లలను పొదిగించి అమ్ముతారు. తమిళనాడులో ఇప్పటికీ బాతు గుడ్లను ఎక్కువగా పొదిగే కోడిపెట్టల కిందే పొదిగిస్తారు — ఒక్కో పెట్ట కింద 15–20 గుడ్లు, 28 రోజులు (TANUVAS అధ్యయనం).
• వరి పొలాలకు సహాయం. కోత అయిన పొలాల్లో బాతులు రాలిన గింజలను, నత్తలను, మిడతలు, పెంకు పురుగుల వంటి పురుగులను తింటాయి; వాటి రెట్టలు నేలకు ఎరువు అవుతాయి (ICAR-DPR సమీక్ష).

భారతదేశంలోని దాదాపు అన్ని బాతులు — సుమారు 97% — ఫారాల్లో కాకుండా పెరట్లో, ఊరి మందల్లోనే ఉన్నాయి. దేశంలోని బాతు గుడ్లలో కేరళ సుమారు 10%, ఆంధ్రప్రదేశ్ సుమారు 6% ఉత్పత్తి చేస్తాయి (ICAR-DPR సమీక్ష).

బాతులను ఎక్కడ పెంచుతారు

• తమిళనాడు. వరి, నీళ్లు ఉన్న చోట మందలు ఉంటాయి. బాతులు ఎక్కువగా ఉన్న ఎనిమిది జిల్లాల్లో TANUVAS సర్వే చేసింది: ఉత్తరాన తిరువళ్లూరు, కాంచీపురం; పశ్చిమాన కరూర్, ఈరోడ్; తూర్పున తిరుచిరాపల్లి, తంజావూరు; దక్షిణాన తిరునెల్వేలి, కన్యాకుమారి. 2009 నాటి ఒక అంచనా ప్రకారం రాష్ట్రంలోని 70% బాతులు అప్పటి కాంచీపురం, తిరువళ్లూరు, విల్లుపురం, కడలూరు, వేలూరు, తిరువణ్ణామలై జిల్లాల్లో ఉండేవి (TANUVAS సర్వే).
• కేరళ. అలప్పుళ, కొట్టాయం, పత్తనంతిట్ట జిల్లాల్లో ఉన్న కుట్టనాడ్ ప్రాంతం కుట్టనాడ్ బాతుల సొంత ప్రాంతం (ICAR). అక్కడ కోత తర్వాత మందలను వరి పొలాల్లోకి వదులుతారు; చాలా మంది పెంపకందారులు తమ బాతులతో పాటు ఊరూరా తిరుగుతారు (కేరళ జీవవైవిధ్య మండలి).
• ఆంధ్రప్రదేశ్. కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాల్లో వరి సాగుతో పాటు బాతులను పెంచుతున్నారని, అవి కేరళ బాతుల్లాగే కనిపిస్తాయని NBAGR సర్వే గుర్తించింది (NBAGR అధ్యయనం). అక్కడి మందలు ఒక పొలం నుండి మరో పొలానికి తిరుగుతాయి; సుమారు 180 రోజుల వయసులో గుడ్లు పెట్టడం మొదలుపెట్టి, సంవత్సరానికి 120–150 గుడ్లు పెడతాయి (ICAR-DPR).

దక్షిణ భారతదేశంలో బాతులను ఎలా పెంచుతారు

ICAR-DPR మూడు పద్ధతులను వివరిస్తుంది (ICAR-DPR సమీక్ష):

• విస్తృత పద్ధతి: రాత్రి గూడు మాత్రమే; బాతులు తమ మేతంతా బయటే వెతుక్కుంటాయి.
• అర్ధ సాంద్ర పద్ధతి: రాత్రి షెడ్, ఇంట్లో తయారు చేసిన కొంత దాణా, పగలు బయట మేత. చాలా మంది రైతులు బాతులను ఇలాగే పెంచుతారు.
• సాంద్ర పద్ధతి: వరి పొట్టు లేదా తరిగిన గడ్డితో డీప్ లిట్టర్ పరిచిన, మూసి ఉన్న షెడ్; దాణా, నీళ్లు లోపలే; నీటి కాలువలతో గానీ, అవి లేకుండా గానీ.

TANUVAS సర్వేలో తమిళనాడు బాతుల పెంపకందారుల్లో చాలా మందికి సొంత భూమి లేదు; వారు తమ మందలతో ఒక చోటి నుండి మరో చోటికి తిరుగుతారు (TANUVAS సర్వే). మేపుకుంటూ తిరిగే ఈ మందలను ఎలా పెంచుతారో అంతకు ముందటి TANUVAS అధ్యయనం వివరిస్తుంది (TANUVAS అధ్యయనం):

• మంద పరిమాణం. మందలను డజన్లలో లెక్కపెడతారు: సాధారణంగా 12 డజన్ల బాతులు — 5 నుండి 25 డజన్ల వరకు; ప్రతి 12 ఆడ బాతులకు ఒక మగ బాతు.
• మేత. పగలు బాతులు కోత అయిన వరి పొలాల్లో, కుంటల్లో, చెరువుల్లో, కాలువల్లో రాలిన గింజలు, నత్తలు, చిన్న చేపలు తింటాయి. 1,000 బాతులకు రోజుకు సుమారు 4–5 ఎకరాల కోత అయిన వరి పొలం కావాలి; పెంపకందారులు ముందుగానే పొలాలను మాట్లాడుకుని, పొలం యజమానికి డబ్బు చెల్లిస్తారు.
• రాత్రి దొడ్డి. ఎత్తైన అరుగు మీద వెదురుతో గానీ ప్లాస్టిక్ వలతో గానీ కట్టిన, ఒక చోటి నుండి మరో చోటికి మార్చుకోగలిగే దొడ్డి.
• తరలింపు. మందలు ఒకసారికి 3–4 నెలలు ప్రయాణిస్తాయి: ఉత్తర జిల్లాల నుండి పుదుచ్చేరికి, మధ్య తమిళనాడు నుండి తంజావూరు డెల్టాకు, దక్షిణం నుండి కన్యాకుమారికి; కొన్నిసార్లు కేరళ, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలోకి కూడా.
• బాతు పిల్లలు. వాటికి ముందు బియ్యపు పిండి, ఆ తర్వాత నూకలు పెడతారు; మూడో రోజు నుండి నీళ్లలోకి వదులుతారు; సుమారు 35 రోజుల వయసులో మందతో కలిసి మేతకు వెళ్లడం మొదలుపెడతాయి.

బాతు జాతులు

దక్షిణాది రాష్ట్రాల నుండి ఒకే ఒక బాతు జాతి భారతదేశ జాతుల రిజిస్టర్‌లో ఉంది: కేరళకు చెందిన కుట్టనాడ్ బాతు (ICAR-NBAGR). విదేశాలకు చెందిన మూడు జాతులను కూడా విస్తృతంగా పెంచుతారు:

ఇండియన్ రన్నర్

ఇండియన్ రన్నర్ గుడ్ల కోసం పెంచే బాతు; ఇది పెంగ్విన్‌లా నిటారుగా నిలబడుతుంది, ఊగుతూ నడవకుండా పరిగెడుతుంది. పేరు అలా ఉన్నా, దీని పుట్టినిల్లు ఇండోనేషియా, మలేషియా అని ICAR-DPR చెబుతుంది. లేత గోధుమ-తెలుపు, తెలుపు, సన్నని గీతల (పెన్సిల్డ్) రకాలు ఉన్నాయి. మగ బాతులు సుమారు 1.6–2.2 కిలోలు, ఆడ బాతులు 1.4–2 కిలోలు ఉంటాయి; ఇది సంవత్సరానికి సుమారు 200–300 తెల్లని గుడ్లు పెడుతుందని పుస్తకాలు చెబుతాయి (ICAR-DPR సమీక్ష).

తమిళనాడు స్థానిక బాతులు

తమిళనాడులోని చాలా బాతులు రకరకాల రంగులు, ఆకారాల్లో ఉండే స్థానిక బాతులు; వీటిలో ఏదీ నమోదైన జాతి కాదు (TANUVAS అధ్యయనం, ICAR-NBAGR).

• కొల్లం బాతులు, ఆర్ని బాతులు. దక్షిణ జిల్లాల రైతులు మందలోకి కొత్త బాతులను కేరళలోని కొల్లం ప్రాంతం నుండి, ఉత్తర జిల్లాల రైతులు ఆర్ని ప్రాంతం నుండి కొంటారు; అందుకే ఈ బాతులను ఆ పేర్లతో పిలుస్తారు (TANUVAS అధ్యయనం).
• సన్యాసి, కీరి. ఈకల ప్రత్యేకమైన రంగులు, నమూనాలను బట్టి పేర్లు పెట్టిన రెండు స్థానిక రకాలు (ICAR-DPR).
• రైతులు వీటిని ఎందుకు పెంచుతారు. ఇవి గట్టివి, వీటికి పెద్దగా ఏమీ అక్కర్లేదు; పెద్ద గుడ్లు పెడతాయి: సంవత్సరానికి సుమారు 160–200 — గుడ్లు పెట్టడం క్రమంగా ఉండకపోయినా — ఒక్కో గుడ్డు సుమారు 60–64 గ్రాములు (ICAR-DPR సమీక్ష). మేపుకుంటూ తిరిగే మందలకు రైతులు ఖాకీ క్యాంప్‌బెల్ కంటే వీటినే ఇష్టపడ్డారు (TANUVAS అధ్యయనం).

బాతులను కొనడం

డబ్బు చెల్లించే ముందు, పగటి వెలుగులో బాతులను మీరే చూడండి.

• ఆరోగ్యంగా ఉందా, జబ్బుగా ఉందా? చురుకుగా, హుషారుగా ఉన్న బాతులను ఎంచుకోండి. నీరసంగా, మందకొడిగా ఉన్న, మంద నుండి వేరుగా కూర్చున్న, రెక్కలు వాలిపోయిన, కళ్లు లేదా తల చుట్టూ వాపు ఉన్న, ముక్కు నుండి నీరు కారుతున్న లేదా విరేచనాలు అవుతున్న బాతును కొనకండి; ఇవి బర్డ్ ఫ్లూ లేదా డక్ కలరా (బాతుల కలరా) లక్షణాలు కావచ్చు (DAHD ప్రణాళిక, TNAU).
• మగ బాతా, ఆడ బాతా? మగ బాతులు పెద్దగా ఉంటాయి; ఈకలు, ముక్కు ముదురు రంగుల్లో మెరుస్తాయి; తోక దగ్గర ఒక ముడుచుకున్న ఈక ఉంటుంది; తక్కువ శబ్దంతో బొంగురుగా అరుస్తాయి. ఆడ బాతుల రంగులు మసకగా ఉంటాయి, అవి గట్టిగా అరుస్తాయి (ICAR-DPR సమీక్ష). మస్కోవీ బాతుల్లో తేడా వేరేలా ఉంటుంది: చూడండి మస్కోవీ పేజీ.
• వయసు. తమిళనాడు స్థానిక బాతులు సుమారు 24 వారాల వయసులో గుడ్లు పెట్టడం మొదలుపెడతాయి; మందలను 2–3 సంవత్సరాలు ఉంచుతారు (TANUVAS అధ్యయనం). అవి ఏ తేదీన పొదిగాయో అడగండి; ముసలి బాతులను కొత్తగా గుడ్లు పెట్టే బాతులని నమ్మి కొనకండి.
• టీకాల వివరాలు. బాతులకు ఏ టీకాలు, ఎప్పుడు వేశారో అడగండి; ఆ వివరాలను మీ రసీదుపై రాయండి.
• బర్డ్ ఫ్లూ. బర్డ్ ఫ్లూ నోటీసు ఉన్న ప్రాంతం నుండి కొనకండి. బర్డ్ ఫ్లూ వచ్చిన చోటు చుట్టూ ఉన్న పరిధి నుండి పౌల్ట్రీ పక్షులను బయటికి తీసుకెళ్లకూడదు; కొత్తగా తెచ్చే పక్షులు బర్డ్ ఫ్లూ లేదని తెలిసిన ప్రాంతాల నుండే రావాలి (DAHD ప్రణాళిక). ప్రస్తుతం ఉన్న నోటీసుల గురించి మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో అడగండి.
• కొత్త బాతులను వేరుగా ఉంచండి — కనీసం 30 రోజుల పాటు మీ మందకు దూరంగా (DAHD ప్రణాళిక).
• బాతులను తరలించడం. పౌల్ట్రీ రవాణా నియమాలు బాతులకు కూడా వర్తిస్తాయి (AWBI): ఉష్ణోగ్రత 25°C కంటే ఎక్కువ లేదా 15°C కంటే తక్కువ ఉన్నప్పుడు తరలించకూడదు — కాబట్టి తెల్లవారుజామున లేదా రాత్రి చల్లని వేళలో ప్రయాణించండి; ముందుగా పెట్టెలను శుభ్రం చేసి క్రిమిరహితం చేయండి; ఎదిగిన పక్షులకు అంటువ్యాధులు లేవని, ప్రయాణానికి తగినవని పశువైద్యుడి సర్టిఫికెట్ ఉండాలి; ఒక్కో పెట్టెలో ఒకే జీవజాతి, ఒకే వయసు పక్షులు ఉండాలి, మగవి, ఆడవి వేరుగా; పెట్టెలను ఎప్పుడూ ఒకదాని మీద ఒకటి పేర్చకండి; వాటి మీద పంపేవారి, తీసుకునేవారి వివరాలు రాయండి; వేడి వాతావరణంలో ప్రతి 6 గంటలకు నీళ్లు ఇవ్వండి.
• సురక్షితంగా చెల్లించండి. మీరు చూడని బాతులకు ఎప్పుడూ అడ్వాన్స్ చెల్లించకండి: చూడండి సురక్షితంగా చెల్లించడం.

బాతులను ఆరోగ్యంగా ఉంచండి

• టీకాలు. డక్ ప్లేగు (బాతుల ప్లేగు), డక్ కలరా (బాతుల కలరా) టీకాల గురించి మీ పశువైద్యుడిని అడగండి. తమిళనాడులో మేపుకుంటూ తిరిగే బాతులను అన్నిటికంటే ఎక్కువగా చంపిన వ్యాధి డక్ ప్లేగే: 1980ల ముందు అది మందలో 90–100% బాతులను చంపగలిగేది; టీకాలు ఆ పరిస్థితిని మార్చాయి (TANUVAS అధ్యయనం). బాతులకు డక్ ప్లేగు వచ్చిన తర్వాత చేయగలిగేది ఏమీ ఉండదు, కాబట్టి సమయానికి టీకాలు వేయించండి (TNAU). కేరళలో ఆ రాష్ట్రంలోని పాలోడ్ సంస్థ ఈ రెండు టీకాలనూ తయారు చేసి, ప్రభుత్వ పశువైద్య సంస్థల ద్వారా ఉచితంగా అందిస్తుంది (కేరళ పశుసంవర్ధక శాఖ).
• శుభ్రమైన, పొడి దాణా. బూజు పట్టిన దాణా ఎప్పుడూ పెట్టకండి: తడిసిన మొక్కజొన్న, వేరుశనగ, బియ్యపు తవుడులో పెరిగే బూజు విషం అఫ్లాటాక్సిన్‌ను బాతులు అసలు తట్టుకోలేవు. కుళ్లిపోతున్న మొక్కల నుండి — వాటి వల్ల బొటులిజం రావచ్చు — నిలిచిపోయిన, రద్దీగా ఉన్న కుంటల నుండి — అక్కడ నట్టలు వ్యాపిస్తాయి — బాతులను దూరంగా ఉంచండి (TNAU).
• జీవ భద్రత. మీ బాతులను అడవి పక్షులకు, పొరుగువారి పక్షులకు దూరంగా ఉంచండి. ఆవరణను శుభ్రంగా ఉంచి, వ్యర్థాలను పూడ్చండి లేదా కాల్చండి. బాతులను చూసుకునేవారిని మాత్రమే వాటి దగ్గరికి వెళ్లనివ్వండి; వెళ్లే ముందు, వచ్చిన తర్వాత చేతులు, చెప్పులు, బట్టలు కడుక్కోవాలి. అరువు తెచ్చిన పరికరాలను శుభ్రం చేసి క్రిమిరహితం చేయండి (DAHD ప్రణాళిక).
• బాతులు, బర్డ్ ఫ్లూ. వైరస్ ఉన్న నీటిలో తిరిగే బాతులు జబ్బుగా కనిపించకుండానే బర్డ్ ఫ్లూ వైరస్‌ను పెద్ద ఎత్తున వ్యాపింపజేయగలవు (DAHD ప్రణాళిక). హఠాత్తు చావులు, గుడ్లు తగ్గడం, నీరసం, రెక్కలు వాలిపోవడం, కదలకుండా ఉండిపోవడం, కళ్లు లేదా తల చుట్టూ వాపు, ముక్కు నుండి నీరు కారడం — వీటి కోసం గమనిస్తూ ఉండండి.
• 24 గంటల్లోపు తెలియజేయండి. పెంపుడు పక్షుల్లో గానీ అడవి పక్షుల్లో గానీ అసాధారణమైన జబ్బు, చావులు చూసిన ఎవరైనా వెంటనే — 24 గంటల్లోపు — దగ్గర్లోని పశువైద్య సంస్థకు గానీ మరో ప్రభుత్వ కార్యాలయానికి గానీ తెలియజేయాలని జాతీయ బర్డ్ ఫ్లూ ప్రణాళిక చెబుతుంది (DAHD ప్రణాళిక). టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1962కు ఫోన్ చేసి సంచార పశువైద్య వాహనాన్ని కూడా పిలవవచ్చు (PIB). చనిపోయిన పక్షులను సరిగ్గా పూడ్చిపెట్టండి; కాలువల్లో గానీ బహిరంగ ప్రదేశంలో గానీ ఎప్పుడూ పడేయకండి (DAHD ప్రణాళిక).
• బర్డ్ ఫ్లూ నిర్ధారణ అయితే. 1 కి.మీ. పరిధిలోని పౌల్ట్రీ పక్షులన్నింటినీ — పెరటి పక్షులతో సహా — చంపేస్తారు (కల్లింగ్); 10 కి.మీ. వరకు ఉన్న ప్రాంతాన్ని నిఘాలో ఉంచుతారు. పక్షులను తరలించకూడదు; కల్లింగ్, శుభ్రత పూర్తయ్యే వరకు 10 కి.మీ. పరిధిలోని కోళ్లు, గుడ్ల దుకాణాలు మూసి ఉంటాయి. ఆ ప్రాంతానికి శుభ్రత సర్టిఫికెట్ వచ్చిన 90 రోజుల తర్వాతే మళ్లీ పక్షులను పెంచడానికి అనుమతి ఉంటుంది. యజమానులకు నిర్ణీత రేట్ల ప్రకారం నష్టపరిహారం ఇస్తారు — దాన్ని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పంచుకుంటాయి; కానీ కల్లింగ్ సమయంలో దాచి, తర్వాత దొరికిన పక్షులను ఎలాంటి పరిహారం లేకుండా చంపేస్తారు (DAHD ప్రణాళిక, PIB). కేరళలోని కుట్టనాడ్‌లో పదే పదే బర్డ్ ఫ్లూ వచ్చి, కల్లింగ్ జరిగింది (Down To Earth). ప్రస్తుత పరిస్థితి కోసం మీ జిల్లా అధికారుల నోటీసులు చూడండి.

బాతులు పెంచేవారికి నియమాలు

• మీ ఫారాన్ని నమోదు చేయించండి. అన్ని పౌల్ట్రీ ఫారాలు తమ రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక శాఖ దగ్గర నమోదు చేయించుకోవాలని కేంద్ర పశుసంవర్ధక శాఖ ఆదేశించింది (PIB). మీ బాతుల ఫారానికి లేదా మందకు ఇది ఎలా వర్తిస్తుందో మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో అడగండి.
• కాలుష్య నియంత్రణ మండలి. పౌల్ట్రీ ఫారాలకు రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి అనుమతి (కన్సెంట్) కావాలి; ఏ పరిమాణం ఫారం నుండి ఇది వర్తిస్తుందనేది ఏళ్లుగా మారుతూ వచ్చింది. పెద్ద షెడ్ కట్టే ముందు మండలి జిల్లా కార్యాలయంలో అడగండి (CPCB).
• అడవి బాతులకు చట్ట రక్షణ ఉంది. ఈల బాతులు (చెరువు బాతులు), ముక్కుచుక్క బాతులు, టీల్ బాతులు, కాటన్ పిగ్మీ గూస్ వంటి భారతదేశపు అడవి బాతులు వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం జాబితాల్లో ఉన్నాయి; కాబట్టి వాటిని పట్టుకోవడం, పెంచడం, అమ్మడం నేరం (వన్యప్రాణి చట్టం). అడవి పక్షులను ఎప్పుడూ పట్టుకోకండి, మీ మందతో కలిపి పెంచకండి (DAHD ప్రణాళిక).
• రుణాలు. బ్యాంకు రుణాలు, కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు, నేషనల్ లైవ్‌స్టాక్ మిషన్ కోసం ఈ పేజీ చూడండి: నాటు కోళ్ల పెంపకం సబ్సిడీ, రుణాలు, బీమా (2026). అది కోళ్ల కోసం రాసింది; కాబట్టి బాతులకు ఏది వర్తిస్తుందో మీ బ్యాంకులో లేదా పశువైద్యశాలలో అడగండి.

నియమాలు మారుతుంటాయి — మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలలో లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకోండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

బాతులకు కుంట (చెరువు) తప్పనిసరా?

కాదు. నీటి కాలువలతో గానీ, అవి లేకుండా గానీ మూసి ఉన్న షెడ్‌లో బాతులను పెంచవచ్చు (ICAR-DPR సమీక్ష); మస్కోవీ బాతులకు ఇతర బాతుల కంటే తక్కువ నీళ్లు సరిపోతాయి. మేపుకుంటూ తిరిగే మందలు పొలాలను, కుంటలను, కాలువలను వాడుకుంటాయి.

బాతు సంవత్సరానికి ఎన్ని గుడ్లు పెడుతుంది?

తమిళనాడు స్థానిక బాతులు సుమారు 160–200 (TANUVAS అధ్యయనం); భారతదేశ క్షేత్ర అధ్యయనాల్లో ఖాకీ క్యాంప్‌బెల్ బాతులు సుమారు 120–193. ఫారం బాతుల కంటే పెరటి బాతులు తక్కువ గుడ్లు పెడతాయి: భారతదేశంలో మెరుగైన బాతులు పెరట్లో సగటున సంవత్సరానికి సుమారు 179, ఫారాల్లో సుమారు 202 గుడ్లు పెట్టాయి (ICAR-DPR సమీక్ష).

నా బాతులు హఠాత్తుగా చనిపోతే ఏమి చేయాలి?

24 గంటల్లోపు మీ దగ్గర్లోని పశువైద్యశాలకు తెలియజేయండి, లేదా 1962కు ఫోన్ చేయండి (DAHD ప్రణాళిక). పశువైద్యుడు చూసే వరకు ఏ పక్షినీ అమ్మకండి, తరలించకండి.

అడవి బాతులను పట్టుకుని పెంచవచ్చా?

లేదు. అడవి బాతులకు వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం కింద రక్షణ ఉంది; అడవి పక్షులు మీ మందకు బర్డ్ ఫ్లూ తీసుకురావచ్చు (వన్యప్రాణి చట్టం, DAHD ప్రణాళిక).

తరువాత

కుట్టనాడ్, మస్కోవీ (మనీలా), ఖాకీ క్యాంప్‌బెల్, వైట్ పెకిన్ బాతు జాతుల గురించి చదవండి; లేదా ఇతర పక్షుల గురించి: నాటు కోళ్ల పెంపకం: జాతులు, కొనడం, సంరక్షణ, కౌజు పిట్టల పెంపకం: జపనీస్ కౌజు, గుడ్లు, చట్టం, టర్కీ కోళ్ల పెంపకం: రకాలు, పెంపకం, కొనడం, ఆరోగ్యం. మీ దగ్గర్లోని రైతులు ఏమి అమ్ముతున్నారో చూడటానికి అమ్మకానికి ఉన్న బాతులను చూడండి.