బిద్రి మేక: బరువు, ఉపయోగాలు, కర్ణాటకలో పెంపకం

బిద్రి ఉత్తర కర్ణాటకలోని బీదర్, కలబురగి జిల్లాలకు చెందిన, మాంసం కోసం పెంచే మధ్యస్థ పరిమాణం గల నల్ల మేక. ICAR-NBAGR దగ్గర నమోదైన కర్ణాటకలోని రెండు మేక జాతుల్లో ఇది ఒకటి; ఎక్కువగా బయట మేతతోనే బతుకుతుంది; మొదటి ఈత తర్వాత తరచుగా కవల పిల్లలను ఈనుతుంది (NBAGR రిజిస్టర్, NBAGR జాతి రికార్డు).

బిద్రి మేకను ఎలా గుర్తించాలి

• రంగు: నలుపు. కొన్ని మేకలకు చెవులు, నుదురు, మెడ లేదా మోకాళ్ల మీద తెల్లని మచ్చలు ఉంటాయి; మూతి, కనురెప్పలు, గిట్టలు నల్లగా ఉంటాయి (NBAGR జాతి రికార్డు). బీదర్ జిల్లాలో 20 మందలపై చేసిన సర్వేలో సుమారు 73% మేకలు పూర్తిగా నల్లగా, 18% తెల్లని మచ్చలతో నల్లగా, 9% గోధుమ రంగు కలిసిన నలుపులో ఉన్నాయి (KVAFSU అధ్యయనం).
• తల, చెవులు: తిన్నని నుదురు, కిందికి వేలాడే పొడవాటి చెవులు.
• కొమ్ములు: చాలా మేకలకు వెనక్కి, బయటికి వంగిన కొమ్ములు ఉంటాయి; సర్వేలో సుమారు 9% మేకలకు కొమ్ములు లేవు (KVAFSU అధ్యయనం).
• పరిమాణం: మధ్యస్థం, భుజం దగ్గర సుమారు 75–79 సెం.మీ. ఎత్తు. రెండు సర్వేల్లో ఎదిగిన మేకలు సగటున సుమారు 33–37 కిలోలు (పోతులు), 30–32 కిలోలు (ఆడ మేకలు) ఉన్నాయి (NBAGR జాతి రికార్డు, KVAFSU అధ్యయనం).
• పొదుగు: చిన్నగా, వెంట్రుకలతో ఉంటుంది — ఈ జాతి పాలు పితకరు.

బిద్రి మేకలను దేని కోసం పెంచుతారు

• మాంసం. బిద్రిని మాంసం కోసం మాత్రమే పెంచుతారు; దీని సొంత ప్రాంతంలో రైతులు దీని పాలు పితకరు (NBAGR జాతి రికార్డు). చాలా మగ పిల్లలను సుమారు 6 నెలల వయసులో అమ్మేస్తారు (KVAFSU అధ్యయనం).
• ఎక్కువ పిల్లలు. ఆడ మేక మొదటి ఈతలో సాధారణంగా ఒక్క పిల్లనే ఈనుతుంది; ఆ తర్వాత కవలలు సాధారణం. ఒక్కో ఈతకు సగటున సుమారు 1.7 పిల్లలు అని NBAGR నమోదు చేసింది; KVAFSU సర్వేలో 40% ఆడ మేకలు కవలలను, 5% మూడు పిల్లలను ఈనాయి (NBAGR జాతి రికార్డు, KVAFSU అధ్యయనం).
• త్వరగా, క్రమం తప్పకుండా ఈతలు. ఆడ మేకలు సుమారు 16–18 నెలల వయసులో మొదటిసారి ఈనుతాయి, ఆ తర్వాత సుమారు ప్రతి 8–9 నెలలకు ఒకసారి ఈనుతాయి (NBAGR జాతి రికార్డు, KVAFSU అధ్యయనం). ఒక ఆడ మేక జీవితకాలంలో 6 నుండి 11 ఈతలు ఈనినట్టు NBAGR సర్వేలో తేలింది (NBAGR అధ్యయనం).
• గట్టితనం. బిద్రి తన ప్రాంతానికి బాగా అలవాటు పడిందని, దాన్ని ప్రధానంగా బయట మేపుతూనే పెంచుతారని NBAGR చెబుతుంది (NBAGR జాతి రికార్డు).

బిద్రి మేకలు ఎక్కడివి

బిద్రికి ఆ పేరు బీదర్ నుండి వచ్చింది. దీని సొంత ప్రాంతం బీదర్ జిల్లా, దానికి ఆనుకుని ఉన్న కలబురగి (గుల్బర్గా) జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు — బీదర్ పీఠభూమి మీద, కర్ణాటక సరిహద్దు తెలంగాణలోని నిజామాబాద్, మెదక్ జిల్లాలను, మహారాష్ట్రలోని లాతూర్, ఉస్మానాబాద్, నాందేడ్ జిల్లాలను కలిసే చోట (NBAGR అధ్యయనం, KVAFSU అధ్యయనం). ఈ ప్రాంతం తక్కువ వర్షం పడే పొడి ప్రాంతం; ఎండాకాలం చాలా వేడిగా ఉంటుంది; సంవత్సరానికి సుమారు 827 మి.మీ. వర్షం పడుతుంది. ఈ మేకలను మొదట బీదర్, కలబురగి కొండల్లో, అడవుల్లో పెంచేవారు; తర్వాత ఆ ప్రాంతమంతటా ఊళ్లకు విస్తరించాయి (NBAGR అధ్యయనం). 2016లో సుమారు 1,10,000 బిద్రి మేకలు ఉన్నాయని NBAGR అంచనా వేసింది (NBAGR జాతి రికార్డు).

బిద్రి మేకల పెంపకం

• బయట మేసే జాతి. సొంత ప్రాంతంలో మందలు ఉదయం సుమారు 10 గంటల నుండి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు బీడు భూములు, పచ్చిక బయళ్లు, అడవుల్లో 5–6 కి.మీ. నడుస్తూ మేస్తాయి; రాత్రి సాధారణ బహిరంగ షెడ్లలో ఉంటాయి (KVAFSU అధ్యయనం). పోతులకు, పాలిచ్చే ఆడ మేకలకు అప్పుడప్పుడు కొంత ధాన్యం గానీ దాణా గానీ పెడతారు.
• వాతావరణం. బిద్రి వేడిగా, పొడిగా ఉండే పీఠభూమికి అలవాటు పడింది. అధ్యయనాలు దీన్ని దాని సొంత ప్రాంతంలో మాత్రమే వివరిస్తాయి; కాబట్టి తేమగా ఉండే తీర జిల్లాల్లో ఇది ఎలా ఉంటుందో పెద్దగా తెలియదు. వేరే ప్రాంతం నుండి జాతిని తెచ్చే బదులు, మీ వ్యవసాయ వాతావరణ మండలానికి తగిన జాతికి చెందిన మంచి పోతులతో స్థానిక మేకలను మెరుగుపరచమని ICAR-CIRG సలహా ఇస్తుంది (ICAR-CIRG).
• షెడ్‌లోనే మేత పెట్టడం. సర్వేలు బిద్రిని బయట మేపే పద్ధతిలోనే వివరిస్తాయి, షెడ్‌లోనే మేత పెట్టే యూనిట్లలో కాదు. మీకు మేపడానికి తక్కువ స్థలం ఉంటే, కొన్ని గంటలు బయట మేపడం, దానితో పాటు కోసి తెచ్చిన మేత పెట్టడం ప్లాన్ చేసుకోండి — చూడండి: మేపే పద్ధతులు.
• ఆరోగ్యం. KVAFSU సర్వేలో రైతులు రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక శాఖ సహాయంతో సుమారు ప్రతి 3 నెలలకు తమ మేకలకు నట్టల నివారణ చేశారు; పీపీఆర్ (PPR), చిటుకు రోగం టీకాల గురించి వారికి తెలుసు (KVAFSU అధ్యయనం). మీ మేకల టీకాలను టీకాల క్యాలెండర్ ప్రకారం ప్లాన్ చేసుకోండి.

బిద్రి మేకను కొనడం

• జాతి లక్షణాలను సరిచూడండి: నల్లని ఒళ్లు (తెలుపు ఉంటే చెవులు, నుదురు, మెడ లేదా మోకాళ్ల మీద మచ్చలుగా మాత్రమే), నల్లని మూతి, కనురెప్పలు, గిట్టలు, తిన్నని నుదురు, కిందికి వేలాడే పొడవాటి చెవులు, మధ్యస్థ శరీరం.
• మేక ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో అడగండి. మహారాష్ట్ర సరిహద్దు అవతల నుండి వచ్చే ఉస్మానాబాది మేకలు కూడా ఎక్కువగా నల్లగానే ఉంటాయి. బిద్రి చుట్టుపక్కల మేకల కంటే జన్యుపరంగా వేరైనదని NBAGR గుర్తించింది (NBAGR అధ్యయనం), కానీ ఆ తేడా కంటికి కనిపించదు; కాబట్టి బీదర్‌లో గానీ కలబురగిలో గానీ తెలిసిన మంద నుండి కొనడం సురక్షితం.
• సంకర మేకలు ఉంటాయని గుర్తుంచుకోండి. వేర్వేరు జాతుల మేకలు కలిసి మేసే చోట, అదుపు లేని దాటింపు వల్ల జాతులు కలిసిపోతాయి (ICAR-CIRG); సంకర మేకను కూడా ఒక జాతి పేరుతో అమ్మవచ్చు.
• ప్రకటనలోని జాతి పేరు అమ్మేవారు చెప్పే మాట మాత్రమే. కట్టుతరై దాన్ని సరిచూడదు. మేకను మీరే చూడండి; వీలైతే దాని తల్లిని కూడా చూడండి.
• బ్రీడింగ్ కోసం కొంటే, జాతి లక్షణాలు సరిగ్గా కనిపించే, మీ మందతో సంబంధం లేని మంద నుండి మేకలను ఎంచుకోండి (ICAR-CIRG).

ఆ తర్వాత ఆరోగ్యం, వయసు సరిచూడడానికి, సురక్షితంగా చెల్లించడానికి ఈ గైడ్‌ను వాడండి: మేకలను సురక్షితంగా కొనడం ఎలా: ఆరోగ్యం, వయసు, మోసాలు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

బిద్రి నమోదైన జాతేనా?

అవును. దేశంలోని జాతుల రిజిస్టర్‌ను నిర్వహించే ICAR-NBAGR, బిద్రిని నందిదుర్గతో పాటు కర్ణాటకలో నమోదైన మేక జాతిగా చూపిస్తుంది (NBAGR రిజిస్టర్).

బిద్రి పాల మేకా?

కాదు. దీన్ని మాంసం కోసం మాత్రమే పెంచుతారు. దీని సొంత ప్రాంతంలో రైతులు దీని పాలు పితకరు; ఆడ మేకల పొదుగు చిన్నగా ఉంటుంది (NBAGR జాతి రికార్డు).

బిద్రి ఆడ మేక కవల పిల్లలను ఈనుతుందా?

తరచుగా ఈనుతుంది, కానీ సాధారణంగా మొదటి ఈతలో కాదు. సగటున ఒక్కో ఈతకు సుమారు 1.7 పిల్లలు (NBAGR జాతి రికార్డు).

తమిళనాడులో లేదా కేరళలో బిద్రి మేకలను పెంచవచ్చా?

పెంచవచ్చు, కానీ ఈ జాతి గురించి ఉత్తర కర్ణాటకలోని దాని పొడి సొంత ప్రాంతంలోనే తెలుసు; వేడిగా, తేమగా ఉండే జిల్లాల్లో అది ఎలా ఉంటుందో పెద్దగా సమాచారం లేదు. మీ దగ్గర్లోని జాతులతో దీన్ని పోల్చి చూడండి: మేక జాతిని ఎలా ఎంచుకోవాలి: దక్షిణాది జాతుల పోలిక.

తరువాత

ఇతర దక్షిణాది జాతులతో బిద్రిని పోల్చి చూడడానికి ఇది చదవండి: మేక జాతిని ఎలా ఎంచుకోవాలి: దక్షిణాది జాతుల పోలిక. దాని పొరుగు జాతి ఉస్మానాబాది గురించి, తమిళనాడు నల్ల మేక సేలం బ్లాక్ గురించి కూడా చదవండి. సిద్ధమైనప్పుడు అమ్మకానికి ఉన్న మేకలను చూడండి; ఈ గైడ్‌ను మీ చెక్‌లిస్ట్‌గా వాడుకోండి: మేకలను సురక్షితంగా కొనడం ఎలా: ఆరోగ్యం, వయసు, మోసాలు.